Backup Website là gì? Tại sao cần và Cách sao lưu từ A-Z

Tưởng tượng một ngày website tâm huyết của bạn đột nhiên “bốc hơi” toàn bộ dữ liệu. Thật đáng sợ phải không? Đó là lý do việc tìm hiểu backup website là gì trở thành một kiến thức bắt buộc với bất kỳ ai sở hữu trang web. Đừng lo lắng, trong bài viết này, WiWeb sẽ cùng bạn tìm hiểu từ A-Z về “tấm vé bảo hiểm” cực kỳ quan trọng này, từ khái niệm cơ bản đến cách thực hiện chi tiết nhất.

Backup Website là gì?

Chắc hẳn bạn đã từng nghe đến thuật ngữ này, nhưng hãy cùng WiWeb làm rõ nó một cách đơn giản nhất nhé.

Định nghĩa Backup dữ liệu website

Nói một cách dễ hiểu, backup website chính là hành động tạo ra một hoặc nhiều bản sao dự phòng cho toàn bộ dữ liệu trên trang web của bạn. Nó giống như việc bạn sao chép những tài liệu quan trọng từ máy tính ra một chiếc USB hay lưu lên Google Drive vậy. Bản sao này bao gồm tất cả mọi thứ làm nên website của bạn: từ mã nguồn, giao diện, hình ảnh, bài viết cho đến thông tin người dùng.

Việc sao lưu dữ liệu website này đảm bảo rằng, dù có bất kỳ sự cố nào xảy ra, bạn vẫn luôn có một phiên bản hoàn chỉnh để khôi phục lại trang web về trạng thái hoạt động ổn định trước đó.

Restore Website là gì và mối liên hệ với Backup

Nếu Backup là hành động “sao chép để lưu trữ”, thì Restore dữ liệu chính là hành động “phục hồi từ bản sao lưu”. Hai khái niệm này luôn đi đôi với nhau. Một bản backup sẽ trở nên vô nghĩa nếu bạn không thể dùng nó để khôi phục lại website.

Bạn có thể hình dung thế này: Backup giống như tạo một điểm “save game” trong một trò chơi điện tử. Khi nhân vật của bạn gặp sự cố, bạn chỉ cần “load game” từ điểm đã lưu đó. Tương tự, Restore chính là quá trình “load” lại toàn bộ dữ liệu từ bản backup để đưa website của bạn trở về đúng thời điểm bạn đã sao lưu.

Tại sao cần phải backup dữ liệu website?

Nhiều người thường chủ quan bỏ qua việc sao lưu cho đến khi sự cố xảy ra. WiWeb tin rằng, bạn sẽ không muốn rơi vào tình huống đó. Dưới đây là ba lý do cốt lõi cho thấy việc backup quan trọng đến mức nào.

Phòng tránh rủi ro bị Hacker và Virus tấn công

Đây là mối đe dọa thường trực. Hacker có thể tấn công, chèn mã độc, xóa dữ liệu hoặc thậm chí mã hóa toàn bộ website của bạn để đòi tiền chuộc. Khi đó, việc cố gắng gỡ bỏ mã độc là rất phức tạp và không đảm bảo thành công 100%. Cách giải quyết nhanh chóng và an toàn nhất chính là Restore dữ liệu từ một bản backup sạch sẽ được tạo trước thời điểm bị tấn công.

Khắc phục sự cố khi cập nhật lỗi hoặc thao tác sai

Bạn đã bao giờ cập nhật một plugin, một theme hay chính mã nguồn WordPress và rồi nhận lại một màn hình trắng xóa chưa? Đây là lỗi rất phổ biến. Đôi khi, chỉ một thao tác chỉnh sửa code sai lầm hoặc xóa nhầm một tệp quan trọng cũng có thể khiến toàn bộ website ngừng hoạt động. Những lúc như vậy, một bản backup gần nhất sẽ là vị cứu tinh, giúp bạn đưa mọi thứ trở lại bình thường chỉ trong vài phút.

Đề phòng sự cố phần cứng từ nhà cung cấp Hosting

Dù bạn sử dụng dịch vụ hosting uy tín đến đâu, rủi ro về phần cứng vẫn có thể xảy ra. Ổ cứng máy chủ có thể bị hỏng, trung tâm dữ liệu có thể gặp sự cố… Mặc dù các nhà cung cấp hosting tốt thường có cơ chế sao lưu riêng, việc bạn chủ động sở hữu các bản backup của chính mình mang lại một lớp bảo vệ an toàn hơn. Bạn hoàn toàn kiểm soát được dữ liệu của mình mà không phụ thuộc vào bất kỳ ai.

Các thành phần quan trọng cần sao lưu trên Website

Một website hoàn chỉnh được cấu thành từ hai phần chính. Để việc sao lưu thực sự hiệu quả, bạn cần đảm bảo không bỏ sót bất kỳ thành phần nào trong số này.

Sao lưu Source Code (Mã nguồn)

Source Code hay mã nguồn chính là bộ khung xương của website. Nó bao gồm:

• Các tệp tin lõi: Ví dụ như các tệp của nền tảng WordPress.
• Theme (Giao diện): Toàn bộ tệp tin quyết định vẻ ngoài và cách hiển thị của website.
• Plugins (Tiện ích mở rộng): Các tệp tin thêm tính năng cho trang web của bạn.
• Tệp tin media: Bao gồm hình ảnh, video, tài liệu bạn đã tải lên.

Thiếu đi mã nguồn, website của bạn sẽ không thể hiển thị hay hoạt động được.

Sao lưu Database (Cơ sở dữ liệu)

Nếu mã nguồn là khung xương, thì Database (cơ sở dữ liệu) chính là linh hồn và trí tuệ của website. Nó lưu trữ tất cả nội dung động và thông tin quan trọng:

• Bài viết, trang, chuyên mục.
• Bình luận của người dùng.
• Thông tin tài khoản người dùng.
• Cài đặt của website, theme và plugin.

Việc sao lưu dữ liệu website bắt buộc phải bao gồm cả hai thành phần này. Mất một trong hai đều khiến bản backup của bạn không còn giá trị phục hồi hoàn chỉnh.

Phân loại các hình thức Backup Website phổ biến

Có nhiều cách để thực hiện sao lưu, nhưng chúng thường được phân loại dựa trên phương thức thực hiện và phạm vi dữ liệu. Hãy cùng WiWeb tìm hiểu hai cách phân loại chính nhé.

So sánh Backup thủ công và Backup tự động

• Backup thủ công: Đây là cách bạn tự tay thực hiện toàn bộ quá trình sao lưu. Bạn sẽ cần tải mã nguồn qua FTP và xuất cơ sở dữ liệu qua phpMyAdmin. Cách này cho bạn toàn quyền kiểm soát nhưng tốn thời gian, dễ sai sót và đòi hỏi kiến thức kỹ thuật.
• Backup tự động: Đây là phương pháp sử dụng các công cụ, phần mềm backup dữ liệu hoặc tính năng có sẵn từ hosting để lên lịch sao lưu định kỳ. Nó tiện lợi, tiết kiệm thời gian và giảm thiểu rủi ro do con người. Hầu hết các giải pháp backup website hiện nay đều hướng đến tự động hóa.

Phân biệt Full Backup và Incremental Backup

Bạn có biết Full backup là gì không? Nó khác gì với Incremental backup?

• Full Backup (Sao lưu toàn bộ): Đúng như tên gọi, đây là hình thức sao lưu lại toàn bộ dữ liệu website mỗi lần thực hiện. Ưu điểm của nó là đơn giản và quá trình phục hồi rất nhanh gọn vì bạn chỉ cần một tệp duy nhất. Tuy nhiên, nó tốn nhiều dung lượng lưu trữ và thời gian để hoàn thành.
• Incremental Backup (Sao lưu gia tăng): Hình thức này thông minh hơn. Lần đầu tiên, nó sẽ tạo một bản Full Backup. Từ những lần tiếp theo, nó sẽ chỉ sao lưu những tệp tin có sự thay đổi kể từ lần backup gần nhất. Incremental backup là gì? Nó chính là giải pháp tiết kiệm dung lượng và thời gian, nhưng quá trình phục hồi sẽ phức tạp hơn một chút vì cần kết hợp bản full backup ban đầu và các bản sao lưu gia tăng sau đó.

Hướng dẫn 3 cách backup website hiệu quả và chi tiết

Lý thuyết đã đủ rồi, giờ là lúc bắt tay vào thực hành! Dưới đây là 3 phương pháp phổ biến và hiệu quả nhất mà bạn có thể áp dụng ngay.

Cách backup dữ liệu qua cPanel và DirectAdmin

Đây là cách đơn giản nhất vì hầu hết các nhà cung cấp hosting đều tích hợp sẵn công cụ này trong bảng điều khiển.

• Bước 1: Đăng nhập vào tài khoản cPanel hoặc DirectAdmin của bạn.
• Bước 2: Tìm đến mục Files và chọn Backup hoặc Backup Wizard (trong cPanel), hoặc Backup Manager (trong DirectAdmin).
• Bước 3: Nhấp vào tùy chọn để tạo một bản Full Backup.
• Bước 4: Hệ thống sẽ nén toàn bộ dữ liệu (mã nguồn và database) của bạn thành một tệp tin duy nhất. Sau khi hoàn tất, bạn chỉ cần tải tệp này về máy tính để lưu trữ. Backup qua cPanel là cách làm rất an toàn và nhanh chóng.

Sử dụng Plugin backup cho website WordPress

Nếu bạn đang dùng WordPress, việc sử dụng plugin là một lựa chọn tuyệt vời. Các plugin này rất trực quan và cung cấp nhiều tính năng tự động hóa.

• Bước 1: Vào trang quản trị WordPress, chọn Plugins -> Add New.
• Bước 2: Tìm kiếm các plugin backup wordpress miễn phí phổ biến như UpdraftPlus, Jetpack Backup hoặc All-in-One WP Migration.
• Bước 3: Cài đặt và kích hoạt plugin bạn chọn.
• Bước 4: Vào phần cài đặt của plugin, bạn có thể tạo một bản backup ngay lập tức hoặc lên lịch sao lưu tự động (hàng ngày, hàng tuần) và kết nối với các dịch vụ lưu trữ đám mây như Google Drive, Dropbox.

Đây là cách backup website WordPress được nhiều người ưa chuộng nhất vì sự tiện lợi của nó.

Hướng dẫn backup website thủ công qua FTP và phpMyAdmin

Cách này đòi hỏi một chút kỹ thuật nhưng cho bạn sự kiểm soát tối đa.

1. Sao lưu mã nguồn qua FTP:
   • Sử dụng một phần mềm FTP client (như FileZilla).
   • Kết nối đến hosting của bạn bằng thông tin tài khoản FTP.
   • Tìm đến thư mục gốc của website (thường là public_html).
   • Tải toàn bộ thư mục và tệp tin trong đó về máy tính của bạn.
2. Sao lưu database qua phpMyAdmin:
   • Đăng nhập vào cPanel, tìm và mở phpMyAdmin.
   • Ở cột bên trái, chọn đúng cơ sở dữ liệu của website bạn.
   • Trên thanh menu, chọn tab Export.
   • Giữ nguyên các thiết lập mặc định (Export method: Quick, Format: SQL) và nhấn Go. Một tệp .sql sẽ được tải về máy của bạn.

Nên dùng phần mềm hay giải pháp backup nào tốt nhất?

Câu trả lời phụ thuộc vào nhu cầu, ngân sách và trình độ kỹ thuật của bạn. Dưới đây là một vài gợi ý từ WiWeb.

Tận dụng tính năng backup miễn phí từ nhà cung cấp Hosting

Đây là điểm khởi đầu tốt nhất. Hầu hết các nhà cung cấp hosting đều cung cấp tính năng sao lưu hàng ngày hoặc hàng tuần miễn phí. Bạn nên kiểm tra với nhà cung cấp của mình để biết chính sách của họ. Tuy nhiên, đừng phụ thuộc 100% vào giải pháp này. Hãy coi nó như một lớp bảo vệ bổ sung và bạn vẫn nên có các bản sao lưu của riêng mình.

Top các Plugin và dịch vụ lưu trữ đám mây uy tín

Đối với người dùng WordPress, việc kết hợp một plugin mạnh mẽ và dịch vụ lưu trữ đám mây là giải pháp backup website tối ưu nhất.

• Các Plugin nên dùng:
  • UpdraftPlus: Phiên bản miễn phí rất mạnh mẽ, cho phép sao lưu tự động lên nhiều dịch vụ đám mây.
  • Jetpack Backup (trước đây là VaultPress): Dịch vụ trả phí nhưng rất đáng tin cậy, cung cấp sao lưu theo thời gian thực.
  • WPvivid Backup Plugin: Một lựa chọn miễn phí khác đang rất được ưa chuộng.
• Dịch vụ lưu trữ đám mây:
  • Google Drive: Dễ sử dụng và cung cấp 15GB dung lượng miễn phí.
  • Dropbox: Một lựa chọn phổ biến và đáng tin cậy khác.
  • Amazon S3: Dành cho các website lớn, yêu cầu lưu trữ chuyên nghiệp hơn.

Chiến lược backup an toàn và Checklist cần nhớ

Chỉ thực hiện backup thôi là chưa đủ. Bạn cần một chiến lược thông minh để đảm bảo dữ liệu luôn an toàn và sẵn sàng khi cần.

Tần suất backup bao lâu là hợp lý?

Tần suất sao lưu phụ thuộc vào mức độ cập nhật nội dung trên website của bạn.

• Website tin tức, blog, trang thương mại điện tử: Nên backup hàng ngày. Bạn sẽ không muốn mất các đơn hàng hoặc bài viết mới nhất.
• Website doanh nghiệp, trang giới thiệu ít thay đổi: Backup hàng tuần là đủ.
• Trước khi thực hiện thay đổi lớn: Luôn tạo một bản backup thủ công ngay trước khi cập nhật theme, plugin hoặc mã nguồn.

Nguyên tắc lưu trữ bản sao lưu (Quy tắc 3-2-1)

Đây là quy tắc vàng trong ngành lưu trữ dữ liệu. Nó giúp đảm bảo an toàn tối đa cho các bản sao lưu của bạn.

• 3 bản sao: Luôn giữ ít nhất ba bản sao của dữ liệu.
• 2 định dạng khác nhau: Lưu trữ các bản sao trên ít nhất hai loại thiết bị lưu trữ khác nhau (ví dụ: máy tính cá nhân và ổ cứng ngoài).
• 1 bản sao ở nơi khác: Giữ ít nhất một bản sao ở một địa điểm vật lý khác (off-site). Việc lưu trữ trên các dịch vụ đám mây như Google Drive chính là một cách thực hiện quy tắc này.

Tầm quan trọng của việc kiểm tra Restore định kỳ

Một bản backup chỉ thực sự có giá trị khi nó hoạt động. Đừng đợi đến khi website gặp sự cố mới phát hiện ra tệp backup của bạn bị lỗi. Hãy lên lịch kiểm tra phục hồi định kỳ (ví dụ: mỗi quý một lần) trên một môi trường thử nghiệm (staging). Việc này đảm bảo rằng quy trình Restore dữ liệu của bạn diễn ra suôn sẻ và bản sao lưu của bạn hoàn toàn hợp lệ.

Kết luận

Đến đây, WiWeb hy vọng bạn đã hiểu rõ backup website là gì và tầm quan trọng không thể thiếu của nó. Sao lưu dữ liệu không phải là một lựa chọn, mà là một yêu cầu bắt buộc để bảo vệ tài sản số của bạn. Hãy xem nó như một khoản đầu tư nhỏ cho sự bình yên và an toàn của website trong dài hạn.

Bạn còn thắc mắc nào về chủ đề sao lưu dữ liệu website không? Hãy để lại bình luận bên dưới, WiWeb sẽ rất vui được trao đổi cùng bạn nhé!

Nếu bạn cần thiết kế website chuyên nghiệp được xây dựng trên nền tảng vững chắc và có sẵn các giải pháp bảo mật, sao lưu tối ưu, WiWeb luôn sẵn sàng tư vấn. Liên hệ với chúng tôi ngay hôm nay!