Sitemap là gì? Hướng dẫn tạo & khai báo sitemap từ A-Z

Bạn đang tự hỏi sitemap là gì và tại sao nó lại quan trọng đến vậy? Hãy hình dung sitemap như một tấm bản đồ chi tiết cho website của bạn, không chỉ dành cho người dùng mà còn cho cả các công cụ tìm kiếm. Trong bài viết này, WiWeb sẽ cùng bạn tìm hiểu từ A-Z về sitemap, từ khái niệm, tầm quan trọng, cho đến cách tạo và khai báo sitemap một cách hiệu quả nhất năm 2024.

Tổng quan về sitemap

Sitemap là gì?

Sitemap (hay sơ đồ trang web) là một tệp tin liệt kê tất cả các URL (đường dẫn) quan trọng trên website của bạn. Nó giống như một bản đồ chỉ đường, giúp các công cụ tìm kiếm như Google, Bing có thể tìm thấy, thu thập dữ liệu (crawl) và hiểu cấu trúc trang web của bạn một cách nhanh chóng và toàn diện hơn.

Thay vì phải đi theo từng liên kết nội bộ để khám phá trang web, các bot tìm kiếm có thể đọc tệp sitemap này để nắm được bức tranh tổng thể. Điều này đặc biệt hữu ích cho những trang mới, những trang có cấu trúc phức tạp hoặc những trang có nội dung không được liên kết tốt với nhau.

Ví dụ về tệp sitemap.xml

Đây là một tệp đặc biệt được định dạng bằng ngôn ngữ XML, dành riêng cho các bot của công cụ tìm kiếm. Dưới đây là một ví dụ cơ bản về cấu trúc của tệp sitemap.xml là gì:

<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<urlset xmlns="http://www.sitemaps.org/schemas/sitemap/0.9">
   <url>
      <loc>https://wiweb.vn/</loc>
      <lastmod>2024-05-20</lastmod>
      <changefreq>daily</changefreq>
      <priority>1.0</priority>
   </url>
   <url>
      <loc>https://wiweb.vn/dich-vu-thiet-ke-website/</loc>
      <lastmod>2024-05-18</lastmod>
      <changefreq>weekly</changefreq>
      <priority>0.8</priority>
   </url>
</urlset>

Nhìn có vẻ kỹ thuật phải không? Đừng lo, bạn không nhất thiết phải tạo tệp này thủ công. Các công cụ hiện đại sẽ giúp bạn làm việc này rất dễ dàng.

Sitemap có tác dụng gì? Tại sao sitemap lại quan trọng với SEO?

Sitemap không chỉ là một tệp tin kỹ thuật. Nó là một công cụ SEO mạnh mẽ, mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho website của bạn. Tầm quan trọng của sitemap thể hiện rõ nhất qua các vai trò sau:

Giúp Google hiểu cấu trúc website của bạn

Sitemap cung cấp cho Google một cái nhìn tổng quan, rõ ràng về cách các trang trên website của bạn được tổ chức và liên kết với nhau. Khi Google hiểu rõ cấu trúc, nó có thể thu thập dữ liệu một cách thông minh và hiệu quả hơn, đảm bảo không bỏ sót bất kỳ nội dung quan trọng nào.

Tăng tốc độ index các trang quan trọng

Khi bạn xuất bản một bài viết mới hoặc tạo một trang sản phẩm mới, bạn muốn Google biết đến nó càng nhanh càng tốt. Bằng cách cập nhật và khai báo sitemap, bạn đang chủ động “báo cáo” cho Google về sự tồn tại của URL mới này. Điều này giúp đẩy nhanh quá trình index (lập chỉ mục), giúp nội dung của bạn có cơ hội xuất hiện trên kết quả tìm kiếm sớm hơn.

Thông báo cho công cụ tìm kiếm về các thay đổi trên trang

Sitemap không chỉ dành cho các trang mới. Nó còn chứa thông tin về lần cuối cùng mỗi trang được cập nhật (thông qua thẻ <lastmod>). Điều này báo hiệu cho Google biết rằng một trang đã có nội dung mới và cần được thu thập lại dữ liệu. Đây là một cách tuyệt vời để giữ cho nội dung của bạn luôn tươi mới trong mắt công cụ tìm kiếm.

Hỗ trợ các trang web lớn và trang web mới

• Với website lớn: Các trang web có hàng nghìn, thậm chí hàng triệu URL thường có cấu trúc phức tạp. Sitemap giúp đảm bảo các trang nằm sâu bên trong, ít liên kết nội bộ trỏ tới vẫn được Google tìm thấy.
• Với website mới: Một trang web mới thường có rất ít liên kết bên ngoài (backlink) trỏ về. Điều này khiến Google khó phát hiện ra website của bạn. Việc khai báo sitemap là cách nhanh nhất để bạn “chào hỏi” và giới thiệu trang web của mình với Google.

Có mấy loại Sitemap phổ biến hiện nay?

Khi nói về sitemap, chúng ta thường nhắc đến hai loại chính. Mỗi loại phục vụ một đối tượng và mục đích khác nhau. Việc phân biệt chúng rất quan trọng.

Sitemap XML: Sơ đồ dành cho công cụ tìm kiếm

Đây chính là loại sitemap mà chúng ta đã đề cập nhiều nhất từ đầu bài. Tệp sitemap.xml là gì? Nó được viết bằng ngôn ngữ XML (Extensible Markup Language), được thiết kế đặc biệt để các bot của công cụ tìm kiếm đọc và hiểu.

Sitemap XML chứa danh sách các URL cùng với các siêu dữ liệu bổ sung như ngày cập nhật cuối cùng, tần suất thay đổi, và mức độ ưu tiên của trang. Mục tiêu chính của nó là tối ưu hóa quá trình thu thập dữ liệu của bot.

Sitemap HTML: Sơ đồ dành cho người dùng

Khác với XML, sitemap HTML là gì? Đây là một trang web thông thường trên website của bạn, hiển thị toàn bộ cấu trúc các trang dưới dạng một danh sách các liên kết có thể nhấp vào. Bạn có thể đã từng thấy nó được đặt ở phần chân trang (footer) của nhiều website với tên gọi “Sơ đồ trang web”.

Mục đích của sitemap HTML là cải thiện trải nghiệm người dùng. Nó giúp khách truy cập có thể nhanh chóng tìm thấy trang họ cần mà không phải điều hướng qua nhiều cấp menu. Nó cũng giúp các bot tìm kiếm khám phá các trang một cách tự nhiên thông qua các liên kết nội bộ.

Sitemap XML bao gồm những gì? Cấu trúc của một tệp sitemap chuẩn

Một tệp sitemap.xml chuẩn có cấu trúc khá đơn giản và tuân theo một bộ quy tắc nhất định. Nó bao gồm các thẻ bắt buộc và các thẻ tùy chọn để cung cấp thêm thông tin.

Các thẻ bắt buộc: urlset, url, loc

Đây là những thành phần không thể thiếu trong bất kỳ tệp sitemap nào:

• <urlset>: Thẻ gốc, bao bọc toàn bộ tệp. Nó khai báo tiêu chuẩn giao thức đang được sử dụng.
• <url>: Thẻ cha cho mỗi mục URL. Mỗi đường link trên website của bạn sẽ được đặt trong một thẻ <url> riêng.
• <loc>: Viết tắt của location (vị trí). Thẻ này chứa URL đầy đủ của trang. Đây là thẻ quan trọng nhất trong mỗi mục.

Các thẻ tùy chọn: lastmod, changefreq, priority

Các thẻ này cung cấp thêm thông tin hữu ích cho công cụ tìm kiếm, giúp chúng thu thập dữ liệu thông minh hơn:

• <lastmod>: Cho biết ngày cuối cùng tệp được sửa đổi (Last Modification). Định dạng là YYYY-MM-DD.
• <changefreq>: Cho biết tần suất thay đổi của trang (ví dụ: always, hourly, daily, weekly, monthly, yearly, never). Điều này giúp bot lên lịch quay lại thu thập dữ liệu.
• <priority>: Cho biết mức độ ưu tiên của URL này so với các URL khác trên trang của bạn. Giá trị từ 0.0 đến 1.0. URL quan trọng nhất (như trang chủ) thường có độ ưu tiên là 1.0.

Hướng dẫn cách tạo Sitemap cho website chi tiết

Tin vui là bạn không cần phải là một lập trình viên để tạo sitemap. Hiện nay có rất nhiều công cụ hỗ trợ bạn. Dưới đây là những cách tạo sitemap cho website phổ biến nhất.

Cách tạo sitemap cho website WordPress (Yoast SEO, Rank Math)

Nếu bạn đang dùng WordPress, việc tạo sitemap cực kỳ đơn giản nhờ các plugin SEO phổ biến. Đây là cách dành cho sitemap cho WordPress:

• Với Yoast SEO: Sau khi cài đặt plugin, hãy vào Yoast SEO > Cài đặt > Tính năng của trang. Kéo xuống và đảm bảo rằng tùy chọn Sơ đồ trang XML đã được bật. Yoast SEO sẽ tự động tạo và cập nhật sitemap cho bạn. Bạn có thể xem sitemap bằng cách nhấp vào dấu chấm hỏi (?) bên cạnh và chọn “Xem sơ đồ trang XML”.
• Với Rank Math: Tương tự, vào Rank Math > Sitemap Settings. Tại đây, bạn có thể cấu hình các tùy chọn sitemap. Rank Math cũng tự động tạo sitemap sau khi được kích hoạt. URL sitemap của bạn thường có dạng yourdomain.com/sitemap_index.xml.

Sử dụng công cụ tạo sitemap online

Đối với các nền tảng website khác không phải WordPress, bạn có thể dùng các công cụ tạo sitemap online. Một số công cụ phổ biến và miễn phí là:

• XML-Sitemaps.com
• MySitemapGenerator
• Screaming Frog SEO Spider (phần mềm cài đặt trên máy tính)

Cách hoạt động của chúng khá đơn giản: bạn chỉ cần nhập URL trang chủ, công cụ sẽ tự động quét website và tạo ra một tệp sitemap.xml để bạn tải về và tải lên thư mục gốc của website.

Tạo sitemap thủ công

Phương pháp này đòi hỏi kiến thức kỹ thuật. Bạn sẽ cần tự viết tệp sitemap.xml theo đúng cấu trúc đã nêu ở trên, liệt kê tất cả các URL quan trọng. Cách này chỉ nên được sử dụng nếu bạn hiểu rõ mình đang làm gì và website của bạn có số lượng trang rất nhỏ và ít thay đổi.

Cách khai báo sitemap với Google Search Console và Bing Webmaster Tools

Sau khi đã tạo được sitemap, bước tiếp theo và cũng rất quan trọng là “nộp” nó cho các công cụ tìm kiếm. Việc này gọi là khai báo sitemap với Google và các công cụ khác.

Tìm URL sitemap của bạn

Trước khi khai báo, bạn cần biết chính xác URL sitemap của mình. Thông thường, nó sẽ có dạng:

• yourdomain.com/sitemap.xml
• yourdomain.com/sitemap_index.xml (đối với các plugin như Rank Math hoặc Yoast SEO)

Bạn có thể thử các URL này trên trình duyệt. Nếu nó hiển thị một tệp XML, đó chính là URL bạn cần.

Hướng dẫn submit sitemap lên Google Search Console

Đây là công cụ bắt buộc phải sử dụng cho bất kỳ ai làm SEO. Các bước thực hiện rất nhanh:

1. Đăng nhập vào tài khoản Google Search Console của bạn.
2. Chọn website bạn muốn khai báo.
3. Ở menu bên trái, tìm và nhấp vào Sơ đồ trang web (Sitemaps).
4. Trong phần Thêm sơ đồ trang web mới (Add a new sitemap), bạn chỉ cần nhập phần đuôi của URL sitemap (ví dụ: sitemap_index.xml).
5. Nhấp vào nút Gửi (Submit).

Google sẽ xử lý sitemap của bạn. Nếu trạng thái là Thành công (Success), bạn đã hoàn tất.

Hướng dẫn submit sitemap lên Bing Webmaster Tools

Bing cũng là một công cụ tìm kiếm quan trọng. Cách khai báo cũng tương tự:

1. Đăng nhập vào Bing Webmaster Tools.
2. Chọn website của bạn.
3. Ở menu bên trái, vào Sitemaps.
4. Nhấp vào nút Submit Sitemap ở góc trên bên phải.
5. Dán URL sitemap đầy đủ của bạn vào và nhấp Submit.

Làm thế nào để kiểm tra sitemap của một website?

Đôi khi bạn muốn xem sitemap của đối thủ hoặc đơn giản là muốn kiểm tra sitemap của website mình đã hoạt động chưa. Có một vài cách đơn giản để làm điều này.

Kiểm tra bằng cách gõ URL thủ công

Đây là cách nhanh nhất. Bạn chỉ cần thử gõ các URL phổ biến vào sau tên miền của website:

• domain.com/sitemap.xml
• domain.com/sitemap_index.xml
• domain.com/sitemap.php

Nếu một trong các URL này hoạt động, bạn sẽ thấy được tệp sitemap.

Kiểm tra file robots.txt

File robots.txt là tệp tin chỉ dẫn cho các bot tìm kiếm. Theo quy ước, các website thường đặt đường dẫn đến sitemap của họ trong tệp này. Bạn chỉ cần truy cập domain.com/robots.txt.

Hãy tìm một dòng có nội dung như: Sitemap: https://domain.com/sitemap_index.xml. Đó chính là địa chỉ sitemap của website đó.

Sử dụng các công cụ SEO

Các công cụ phân tích website chuyên nghiệp như Ahrefs, SEMrush, hoặc các tiện ích mở rộng trên trình duyệt như SEOquake cũng có thể giúp bạn nhanh chóng tìm thấy sitemap của một website chỉ với vài cú nhấp chuột.

Các phương pháp hay nhất khi sử dụng Sitemap

Để sitemap phát huy tối đa hiệu quả, bạn cần tuân thủ một vài nguyên tắc vàng. Dưới đây là những lưu ý quan trọng mà WiWeb khuyên bạn nên áp dụng.

Chỉ bao gồm các URL quan trọng và có giá trị

Đừng đưa mọi URL vào sitemap. Hãy chỉ bao gồm các trang chuẩn (canonical URLs) mà bạn muốn người dùng và Google thấy. Loại bỏ các trang trùng lặp, trang không có giá trị, trang bị chặn bởi robots.txt, hoặc các trang chuyển hướng. Một sitemap chất lượng chỉ chứa các URL chất lượng.

Giữ cho sitemap luôn được cập nhật

Sitemap không phải là thứ tạo một lần rồi quên. Mỗi khi bạn thêm bài viết mới, xóa trang cũ, hoặc cập nhật nội dung quan trọng, sitemap của bạn cũng cần được cập nhật tương ứng. May mắn là các plugin SEO trên WordPress sẽ tự động làm việc này cho bạn.

Sử dụng sitemap index cho các website lớn

Google giới hạn một tệp sitemap chỉ được chứa tối đa 50.000 URL và dung lượng không quá 50MB. Nếu website của bạn lớn hơn, hãy sử dụng tệp chỉ mục sitemap (sitemap index file). Đây là một tệp sitemap trỏ đến nhiều tệp sitemap con khác (ví dụ: sitemap cho bài viết, sitemap cho sản phẩm…). Các plugin như Yoast SEO hay Rank Math tự động tạo cấu trúc này.

Đảm bảo sitemap không chứa lỗi (404, 301)

Sitemap của bạn không nên chứa các URL bị lỗi (lỗi 404 – không tìm thấy) hoặc các URL đã được chuyển hướng vĩnh viễn (301 redirect). Điều này tạo ra tín hiệu không tốt và làm lãng phí tài nguyên thu thập dữ liệu của Google. Hãy thường xuyên kiểm tra sitemap trong Google Search Console để phát hiện và khắc phục các lỗi này.

Kết luận

Hiểu rõ sitemap là gì và cách sử dụng nó đúng cách là một kỹ năng SEO nền tảng nhưng vô cùng quan trọng. Nó không phải là yếu tố quyết định thứ hạng, nhưng nó đảm bảo rằng Google có thể thấy và hiểu toàn bộ công sức xây dựng nội dung của bạn. Một sitemap được tối ưu tốt chính là bước đệm vững chắc cho các chiến lược SEO phức tạp hơn.

Bạn đã tạo và khai báo sitemap cho website của mình chưa? Nếu có bất kỳ thắc mắc nào trong quá trình thực hiện, đừng ngần ngại để lại bình luận bên dưới nhé!

Nếu bạn cần một website chuyên nghiệp được tối ưu SEO ngay từ nền tảng, WiWeb luôn sẵn sàng tư vấn. Liên hệ với chúng tôi ngay hôm nay!