Tấn công DDoS là gì? Dấu hiệu nhận biết và cách phòng chống

Bạn đã bao giờ truy cập vào website của mình và thấy nó chậm như rùa, hoặc tệ hơn là không thể vào được? Rất có thể bạn đang là nạn nhân của một cuộc tấn công DDoS. Đây là một trong những mối đe dọa an ninh mạng phổ biến và gây thiệt hại nặng nề nhất hiện nay. Vậy tấn công DDoS là gì, làm sao để nhận biết và quan trọng nhất là làm thế nào để phòng chống hiệu quả? Hãy cùng WiWeb tìm hiểu tất tần tật trong bài viết này nhé!

DDoS là gì?

DDoS là viết tắt của Distributed Denial of Service, hay còn gọi là tấn công từ chối dịch vụ phân tán. Hãy tưởng tượng website của bạn là một cửa hàng có một cánh cửa. Bình thường, khách hàng ra vào rất thuận tiện. Nhưng một ngày nọ, có hàng ngàn người giả làm khách hàng cùng lúc ùa đến, cố gắng chen lấn vào cửa. Họ không mua gì cả, mục đích duy nhất là làm tắc nghẽn lối vào, khiến khách hàng thật sự không thể nào vào được.

Đó chính xác là cách một cuộc tấn công DDoS hoạt động. Tin tặc sẽ điều khiển một mạng lưới khổng lồ các máy tính bị nhiễm mã độc (gọi là botnet) để đồng loạt gửi một lượng truy cập cực lớn đến một mục tiêu duy nhất, thường là máy chủ (server) của một website hoặc một hệ thống mạng. Khi máy chủ phải xử lý quá nhiều yêu cầu cùng lúc, nó sẽ bị quá tải và không thể phản hồi các yêu cầu từ người dùng hợp lệ. Hậu quả là website hoặc dịch vụ của bạn sẽ bị sập, không thể truy cập được. Đây chính là hình thức tấn công từ chối dịch vụ nhưng ở quy mô lớn và tinh vi hơn rất nhiều.

Lịch sử hình thành và phát triển của tấn công DDoS

Những cuộc tấn công từ chối dịch vụ không phải là mới. Phiên bản sơ khai của nó, DoS (Denial of Service), đã xuất hiện từ những năm 1990, chỉ sử dụng một máy tính duy nhất để tấn công. Tuy nhiên, nó khá dễ bị ngăn chặn.

Bước ngoặt thực sự đến vào khoảng năm 1999, khi cuộc tấn công DDoS đầu tiên được ghi nhận. Kẻ tấn công đã sử dụng một công cụ tên là Trin00 để kiểm soát một mạng lưới nhiều máy tính và đánh sập hệ thống của Đại học Minnesota. Kể từ đó, DDoS attack đã phát triển với tốc độ chóng mặt.

• Những năm 2000: Các công cụ tấn công trở nên phổ biến, cho phép cả những hacker không chuyên (script kiddies) cũng có thể thực hiện. Mục tiêu thường là các trang web lớn như Yahoo!, Amazon, eBay.
• Những năm 2010: Sự bùng nổ của Internet of Things (IoT) đã tạo ra một nguồn tài nguyên khổng lồ cho các botnet. Các thiết bị như camera an ninh, router, smart TV… với bảo mật kém dễ dàng bị chiếm quyền và biến thành công cụ tấn công. Vụ tấn công bằng botnet Mirai năm 2016 là một ví dụ điển hình, gây ra sự gián đoạn Internet trên diện rộng.
• Hiện nay: Các cuộc tấn công ngày càng lớn hơn về quy mô (tính bằng Terabit mỗi giây – Tbps) và phức tạp hơn. Thậm chí đã xuất hiện các dịch vụ cho thuê chống DDoS và cả dịch vụ cho thuê tấn công DDoS, biến nó thành một ngành công nghiệp ngầm.

Cơ chế hoạt động của một cuộc tấn công DDoS

Để hiểu rõ cách chống DDoS, trước tiên chúng ta cần biết nó hoạt động như thế nào. Một cuộc tấn công DDoS điển hình thường diễn ra theo 3 giai đoạn chính:

1. Giai đoạn xây dựng Botnet: Đây là bước chuẩn bị. Tin tặc sẽ phát tán các phần mềm độc hại (malware) qua email lừa đảo, các trang web không an toàn, hoặc khai thác lỗ hổng bảo mật. Khi người dùng vô tình cài đặt, máy tính hoặc thiết bị IoT của họ sẽ bị nhiễm và trở thành một phần của mạng máy tính ma, hay còn gọi là botnet. Chủ nhân của thiết bị thường không hề hay biết. Bạn có tự hỏi botnet là gì không? Nó chính là một đội quân zombie máy tính, chờ lệnh từ kẻ điều khiển.
2. Giai đoạn điều khiển: Tin tặc (còn gọi là botmaster) sẽ quản lý toàn bộ botnet này thông qua một máy chủ điều khiển và ra lệnh (Command & Control – C&C). Từ đây, hắn có thể ra lệnh cho hàng chục, hàng trăm, thậm chí hàng triệu ‘zombie’ hành động cùng một lúc.
3. Giai đoạn tấn công: Khi đã sẵn sàng, botmaster sẽ chỉ định một mục tiêu và ra lệnh cho toàn bộ botnet gửi hàng loạt yêu cầu, gói tin độc hại đến địa chỉ IP của nạn nhân. Làn sóng truy cập khổng lồ này sẽ làm cạn kiệt tài nguyên của máy chủ như băng thông, CPU, RAM, khiến nó tê liệt và ngừng hoạt động. Một cuộc tấn công DDoS thành công có thể khiến website của bạn ngoại tuyến trong nhiều giờ, thậm chí nhiều ngày.

Phân loại các hình thức tấn công DDoS phổ biến hiện nay

Tấn công DDoS có rất nhiều biến thể, nhưng chúng thường được chia thành 3 loại chính dựa trên lớp (layer) mà chúng nhắm vào trong mô hình mạng OSI. Hiểu rõ từng loại sẽ giúp bạn tìm ra cách chống DDoS phù hợp.

• Tấn công vào tầng ứng dụng (Application-Layer Attacks): Đây là loại tấn công tinh vi nhất. Mục tiêu của nó là làm cạn kiệt tài nguyên của máy chủ bằng cách gửi các yêu cầu trông có vẻ hợp lệ. Ví dụ phổ biến là HTTP Flood, kẻ tấn công gửi vô số yêu cầu HTTP GET hoặc POST để truy cập vào các trang đòi hỏi nhiều tài nguyên xử lý. Kiểu tấn công này giống như việc liên tục bấm nút ‘làm mới’ trang web hàng triệu lần cùng lúc. Nó rất khó bị phát hiện vì lưu lượng truy cập trông giống hệt người dùng thật.
• Tấn công vào tầng giao thức (Protocol Attacks): Loại này tập trung vào việc khai thác điểm yếu trong các giao thức mạng như TCP. Một ví dụ điển hình là SYN Flood. Kẻ tấn công gửi hàng loạt yêu cầu kết nối (SYN) nhưng không bao giờ hoàn tất quá trình ‘bắt tay ba bước’. Máy chủ cứ phải chờ phản hồi, giữ các kết nối ở trạng thái nửa mở cho đến khi hết tài nguyên và không thể chấp nhận kết nối mới.
• Tấn công vào tầng băng thông (Volumetric Attacks): Đây là loại tấn công DDoS phổ biến nhất và dễ thực hiện nhất. Mục tiêu là làm nghẽn băng thông mạng của nạn nhân bằng cách tạo ra một luồng dữ liệu khổng lồ. Các kỹ thuật thường dùng là UDP Flood hoặc DNS Amplification, nơi kẻ tấn công lợi dụng các máy chủ DNS mở để khuếch đại lưu lượng gửi đến mục tiêu. Tưởng tượng con đường đến website của bạn bị chặn bởi hàng triệu chiếc xe tải vậy, không ai có thể đi qua được.

Dấu hiệu nhận biết website đang bị tấn công DDoS

Bạn đã bao giờ thấy website của mình bỗng dưng chậm một cách đáng ngờ chưa? Đôi khi đó không phải do hosting yếu đâu. Đó có thể là một trong những dấu hiệu sớm của một cuộc tấn công DDoS. Dưới đây là một vài dấu hiệu rõ ràng mà bạn cần chú ý:

• Website hoạt động cực kỳ chậm hoặc không thể truy cập: Đây là dấu hiệu rõ ràng và dễ nhận thấy nhất. Nếu website của bạn từ nhanh bỗng trở nên ì ạch trong một khoảng thời gian ngắn, đây là một báo động đỏ.
• Mạng nội bộ hoạt động kém: Nếu không chỉ website mà hiệu suất của toàn bộ mạng công ty bạn đều giảm sút, rất có thể mục tiêu tấn công là hạ tầng mạng của bạn.
• Lượng truy cập tăng đột biến bất thường: Hãy kiểm tra công cụ phân tích website như Google Analytics hoặc logs của máy chủ. Nếu bạn thấy một lượng traffic khổng lồ đổ về từ các nguồn không xác định hoặc từ một khu vực địa lý bất thường, khả năng cao bạn đang bị tấn công.
• Tài nguyên máy chủ (CPU/RAM) tăng vọt: Một cuộc tấn công sẽ khiến máy chủ của bạn phải làm việc hết công suất. Hãy đăng nhập vào hosting control panel (cPanel, DirectAdmin…) và kiểm tra biểu đồ sử dụng tài nguyên. Nếu CPU hoặc RAM luôn ở mức 100% mà không rõ lý do, hãy cẩn trọng.
• Nhận được email hoặc tin nhắn tống tiền: Đôi khi, tin tặc sẽ thông báo trước hoặc trong khi tấn công để đòi tiền chuộc. Chúng đe dọa sẽ tiếp tục tấn công nếu bạn không trả tiền. Tuyệt đối không nên làm theo yêu cầu của chúng.

Tác hại và hậu quả nghiêm trọng của tấn công DDoS

Nhiều người cho rằng tấn công DDoS chỉ đơn giản là làm website tạm thời ngừng hoạt động. Nhưng sự thật là hậu quả của nó nghiêm trọng hơn rất nhiều, đặc biệt đối với các doanh nghiệp.

• Thiệt hại về tài chính: Đây là tác động trực tiếp và đau đớn nhất. Mỗi phút website ngừng hoạt động là mỗi phút bạn mất đi doanh thu, đặc biệt với các trang thương mại điện tử. Hãy tưởng tượng website của bạn sập ngay trong đợt siêu sale Black Friday? Thật là một thảm họa!
• Mất uy tín và lòng tin của khách hàng: Khi khách hàng không thể truy cập website của bạn, họ sẽ cảm thấy thất vọng và mất niềm tin. Họ có thể cho rằng thương hiệu của bạn không chuyên nghiệp, không an toàn và sẽ chuyển sang đối thủ cạnh tranh. Xây dựng lại uy tín thì khó hơn xây mới rất nhiều.
• Gián đoạn hoạt động kinh doanh: Tấn công không chỉ ảnh hưởng đến khách hàng mà còn cả nhân viên. Các hệ thống nội bộ, email, ứng dụng làm việc… cũng có thể bị ảnh hưởng, gây đình trệ toàn bộ hoạt động của công ty.
• Chi phí khắc phục tốn kém: Bạn sẽ phải chi tiền cho các chuyên gia an ninh mạng, thuê dịch vụ chống DDoS, nâng cấp hạ tầng… để khắc phục sự cố và ngăn chặn các cuộc tấn công trong tương lai. Những chi phí này thường không hề nhỏ.
• Là vỏ bọc cho các cuộc tấn công khác: Đôi khi, DDoS chỉ là một đòn nghi binh. Trong khi bạn và đội ngũ của mình đang vật lộn để cứu website, tin tặc có thể âm thầm thực hiện các cuộc tấn công khác như xâm nhập hệ thống, đánh cắp dữ liệu nhạy cảm của khách hàng hoặc thông tin tài chính.

Phân biệt giữa tấn công DoS và DDoS

Nhiều người thường nhầm lẫn giữa DoS và DDoS. Mặc dù cả hai đều là hình thức tấn công từ chối dịch vụ, nhưng có một điểm khác biệt cốt lõi khiến DDoS nguy hiểm hơn rất nhiều. Hãy cùng làm rõ nhé!

Điểm khác biệt chính nằm ở chữ D – Distributed (Phân tán). Chính yếu tố này đã biến DDoS attack thành một vũ khí lợi hại và khó đối phó hơn DoS rất nhiều lần.

Tổng hợp các phương pháp phòng chống tấn công DDoS hiệu quả

Phòng bệnh hơn chữa bệnh. Việc trang bị các biện pháp chống DDoS ngay từ đầu là cách tốt nhất để bảo vệ website và hoạt động kinh doanh của bạn. Dưới đây là các phương pháp hiệu quả nhất hiện nay:

1. Sử dụng Mạng phân phối nội dung (CDN): Đây là một trong những cách chống DDoS hiệu quả và phổ biến nhất. Các nhà cung cấp CDN như Cloudflare, Akamai, AWS CloudFront có một mạng lưới máy chủ khổng lồ trên toàn cầu. Thay vì truy cập thẳng vào máy chủ của bạn, người dùng sẽ truy cập vào máy chủ gần nhất của CDN. CDN sẽ lọc bỏ các truy cập độc hại và chỉ chuyển những truy cập hợp lệ đến máy chủ gốc. Nó hoạt động như một tấm khiên khổng lồ, hấp thụ và hóa giải phần lớn các cuộc tấn công băng thông.
2. Triển khai Tường lửa ứng dụng web (WAF): WAF là một lớp bảo vệ chuyên dụng cho tầng ứng dụng. Nó có thể phát hiện và ngăn chặn các cuộc tấn công tinh vi như HTTP Flood, SQL injection… bằng cách phân tích các yêu cầu HTTP/HTTPS trước khi chúng đến được máy chủ. Nhiều phần mềm chống DDoS thực chất là các WAF mạnh mẽ.
3. Thuê dịch vụ chống DDoS chuyên nghiệp: Nếu doanh nghiệp của bạn có quy mô lớn hoặc là mục tiêu tiềm năng, việc thuê chống DDoS từ các nhà cung cấp chuyên biệt là một lựa chọn khôn ngoan. Các dịch vụ như AWS Shield Advanced, Cloudflare DDoS Protection, Akamai Prolexic cung cấp khả năng bảo vệ toàn diện, giám sát 24/7 và đội ngũ chuyên gia sẵn sàng ứng phó sự cố.
4. Cấu hình máy chủ và mạng hợp lý: Dù không thể chống lại các cuộc tấn công quy mô lớn, việc cấu hình đúng cách cũng giúp giảm thiểu tác động. Bạn có thể áp dụng các kỹ thuật như giới hạn tốc độ truy cập (Rate Limiting) để hạn chế số lượng yêu cầu từ một IP trong một khoảng thời gian nhất định, hoặc cấu hình tường lửa để chặn các cổng và giao thức không cần thiết.

Cần làm gì ngay lập tức khi phát hiện bị tấn công DDoS?

Giây phút phát hiện website của mình đang bị tấn công thực sự rất căng thẳng. Tuy nhiên, giữ bình tĩnh và hành động theo một kế hoạch rõ ràng sẽ giúp bạn giảm thiểu thiệt hại. Đây là những việc bạn cần làm ngay lập tức:

1. Xác nhận cuộc tấn công: Đầu tiên, hãy chắc chắn đó là một cuộc tấn công DDoS chứ không phải do lượng truy cập tăng đột biến từ một chiến dịch marketing thành công. Kiểm tra nhanh các công cụ phân tích và logs máy chủ để xem nguồn gốc và bản chất của lưu lượng truy cập.
2. Liên hệ nhà cung cấp Hosting/ISP: Đây là bước cực kỳ quan trọng. Hãy gọi ngay cho bộ phận hỗ trợ kỹ thuật của nhà cung cấp hosting hoặc nhà cung cấp dịch vụ Internet (ISP) của bạn. Họ là tuyến phòng thủ đầu tiên. Họ có các công cụ và kinh nghiệm để xác định và có thể giúp bạn chặn bớt lưu lượng tấn công ở cấp độ mạng.
3. Kích hoạt các biện pháp phòng thủ: Nếu bạn đang sử dụng một dịch vụ chống DDoS như Cloudflare, hãy ngay lập tức bật ‘Chế độ đang bị tấn công’ (Under Attack Mode). Chế độ này sẽ thực hiện các biện pháp kiểm tra JavaScript nghiêm ngặt đối với mọi khách truy cập trước khi cho phép họ vào website, giúp lọc bỏ phần lớn các bot tấn công. Cách này rất hiệu quả, bạn nên thử ngay!
4. Phân tích và chặn lưu lượng: Nếu có thể, hãy phối hợp với đội ngũ kỹ thuật để phân tích lưu lượng tấn công. Đôi khi, các cuộc tấn công chỉ đến từ một vài quốc gia hoặc mạng cụ thể. Bạn có thể tạm thời chặn truy cập từ các khu vực địa lý đó (Geoblocking) để giảm bớt áp lực cho hệ thống.
5. Chuẩn bị phương án truyền thông: Nếu cuộc tấn công kéo dài, hãy thông báo cho khách hàng của bạn qua các kênh khác như mạng xã hội. Sự im lặng có thể gây ra nhiều thiệt hại về uy tín hơn là việc thừa nhận sự cố và cho thấy bạn đang nỗ lực khắc phục.

Qua bài viết này, hy vọng bạn đã hiểu rõ DDoS là gì cũng như sự nguy hiểm của nó. Tấn công DDoS không còn là câu chuyện của riêng các tập đoàn lớn mà có thể nhắm vào bất kỳ website nào, kể cả của bạn. Tuy nhiên, thay vì lo sợ, chúng ta hoàn toàn có thể chủ động phòng chống. Việc trang bị kiến thức và các công cụ bảo vệ như CDN, WAF, hay các dịch vụ chống DDoS chuyên nghiệp là một khoản đầu tư xứng đáng để đảm bảo website của bạn luôn hoạt động ổn định và an toàn.

Thế giới an ninh mạng luôn biến đổi, nhưng việc chuẩn bị kỹ lưỡng sẽ giúp bạn vững vàng trước mọi sóng gió. Bạn đã từng đối mặt với tấn công DDoS chưa? Hãy chia sẻ kinh nghiệm hoặc câu hỏi của bạn ở phần bình luận bên dưới nhé!

Nếu bạn đang tìm kiếm một đối tác để xây dựng một website không chỉ đẹp về giao diện mà còn được xây dựng trên nền tảng vững chắc, bảo mật cao ngay từ đầu, hãy liên hệ với WiWeb. Chúng tôi luôn sẵn sàng tư vấn và hỗ trợ bạn.