FileZilla là gì? Hướng dẫn sử dụng FTP Client miễn phí tốt nhất

Bạn đang quản lý một website và thấy việc tải lên hay chỉnh sửa file trên hosting thật rắc rối? Đừng lo, FileZilla chính là cứu cánh dành cho bạn. Đây là một công cụ FTP Client miễn phí, mạnh mẽ và được hàng triệu người tin dùng. Trong bài viết này, WiWeb sẽ cùng bạn tìm hiểu FileZilla là gì và hướng dẫn sử dụng chi tiết từ A-Z. Cùng bắt đầu thôi nào!

FileZilla là gì?

FileZilla là một phần mềm mã nguồn mở và hoàn toàn miễn phí, đóng vai trò như một FTP client. Bạn có thể hình dung FileZilla giống như một cây cầu vững chắc, giúp kết nối máy tính cá nhân của bạn với máy chủ (hosting hoặc VPS) của website.

Thay vì phải đăng nhập vào các giao diện quản lý hosting phức tạp, bạn có thể dùng FileZilla để thực hiện các thao tác với file một cách trực quan. Các công việc như tải file lên, tải file về, xóa file, đổi tên hay chỉnh sửa quyền truy cập đều trở nên cực kỳ nhanh chóng. Nó giống như bạn đang quản lý các thư mục ngay trên máy tính của mình vậy.

FileZilla không chỉ hỗ trợ giao thức FTP (File Transfer Protocol) truyền thống mà còn hỗ trợ cả các giao thức bảo mật hơn như FTPS (FTP over SSL/TLS) và SFTP (SSH File Transfer Protocol). Vậy SFTP là gì? Đây là một phiên bản an toàn hơn của FTP, nó mã hóa cả lệnh và dữ liệu được truyền đi, giúp bảo vệ thông tin nhạy cảm của bạn khỏi bị đánh cắp. Hầu hết các nhà cung cấp hosting uy tín hiện nay đều khuyến khích sử dụng SFTP.

Các tính năng chính nổi bật của FileZilla

Không phải ngẫu nhiên mà FileZilla lại trở nên phổ biến đến vậy. Sức mạnh của nó đến từ những tính năng cực kỳ hữu ích cho người dùng, từ người mới bắt đầu đến các lập trình viên chuyên nghiệp.

• Hỗ trợ đa nền tảng: Dù bạn dùng Windows, macOS hay Linux, FileZilla đều có phiên bản tương thích. Điều này tạo ra sự linh hoạt tuyệt vời.
• Giao diện trực quan: FileZilla có giao diện kéo-thả (drag and drop) rất dễ sử dụng. Bạn chỉ cần kéo file từ cửa sổ máy tính và thả vào cửa sổ máy chủ là xong. Thao tác này quen thuộc như việc bạn copy file giữa các thư mục trên máy tính vậy!
• Quản lý kết nối (Site Manager): Đây là một tính năng cực kỳ đáng giá. Nó cho phép bạn lưu lại thông tin đăng nhập của nhiều website khác nhau. Lần sau, bạn chỉ cần một cú nhấp chuột để kết nối mà không cần nhập lại host, username hay password.
• Hỗ trợ truyền file dung lượng lớn: Với FileZilla, bạn có thể truyền các file có dung lượng lớn hơn 4GB. Nó còn có tính năng tạm dừng và tiếp tục quá trình truyền file, rất tiện lợi khi mạng không ổn định.
• Hỗ trợ nhiều giao thức: Như đã nói ở trên, FileZilla hỗ trợ cả FTP, FTPS và SFTP, đảm bảo kết nối của bạn luôn linh hoạt và an toàn.
• Hoàn toàn miễn phí: Đây có lẽ là lý do lớn nhất khiến nhiều người lựa chọn FileZilla. Bạn được sử dụng một công cụ mạnh mẽ mà không tốn một đồng nào.

So sánh FileZilla Client và FileZilla Server

Nhiều người mới bắt đầu thường nhầm lẫn giữa hai phiên bản: FileZilla Client và FileZilla Server. Thực tế, chúng phục vụ hai mục đích hoàn toàn khác nhau. Bạn cần phân biệt rõ để tải đúng phần mềm mình cần.

FileZilla Client là phiên bản phổ biến nhất, dành cho đại đa số người dùng. Đây chính là công cụ giúp bạn kết nối FTP đến một máy chủ đã có sẵn (ví dụ: hosting website của bạn). Nó là phía khách, chủ động kết nối đến một nơi khác để quản lý file.

Ngược lại, FileZilla Server là phần mềm dùng để biến máy tính của bạn thành một máy chủ FTP. Tức là, bạn sẽ cài nó trên máy tính của mình, và người khác có thể dùng FileZilla Client để kết nối vào máy tính đó và trao đổi file với bạn. Trường hợp này ít phổ biến hơn, thường được dùng trong môi trường nội bộ công ty để chia sẻ dữ liệu.

Để dễ hình dung hơn, hãy xem bảng so sánh ngắn này nhé:

Thông thường, khi nói đến cách dùng FileZilla, mọi người đều đang nói về FileZilla Client. Đây cũng là phần mềm mà chúng ta sẽ tập trung trong bài viết này.

Khi nào bạn nên sử dụng FileZilla?

Bạn có đang tự hỏi liệu mình có thực sự cần đến FileZilla không? Câu trả lời là có nếu bạn đang làm những công việc liên quan đến quản lý website. Đây là một vài tình huống thực tế mà FileZilla sẽ là trợ thủ đắc lực của bạn:

1. Tải website lên hosting: Khi bạn hoàn thành việc thiết kế website trên máy tính, bạn cần một công cụ để upload file lên host bằng FileZilla. Đây là cách nhanh và hiệu quả nhất để đưa toàn bộ mã nguồn, hình ảnh của website lên môi trường chạy thật.
2. Chỉnh sửa file trực tiếp: Đôi khi, bạn cần chỉnh sửa nhanh một vài file cấu hình như .htaccess hay wp-config.php của WordPress. Thay vì phải tải về, sửa rồi tải lên, FileZilla cho phép bạn nhấp chuột phải vào file, chọn sửa, và nó sẽ tự động mở bằng trình soạn thảo mặc định của bạn. Khi bạn lưu lại, file sẽ được tự động cập nhật lên server.
3. Sao lưu (Backup) website: Một trong những cách đơn giản nhất để sao lưu website là tải toàn bộ thư mục gốc về máy tính. Với FileZilla, bạn chỉ cần kéo toàn bộ thư mục từ máy chủ về máy tính của mình là đã có một bản sao lưu an toàn.
4. Quản lý quyền (Permissions) của file/thư mục: FileZilla cho phép bạn dễ dàng thay đổi quyền đọc/ghi/thực thi (CHMOD) cho các file và thư mục. Điều này rất quan trọng để đảm bảo bảo mật và giúp website hoạt động đúng cách.

Nếu bạn đang làm việc với website, dù là cá nhân hay chuyên nghiệp, việc thành thạo FileZilla chắc chắn sẽ giúp bạn tiết kiệm rất nhiều thời gian và công sức.

Hướng dẫn tải và cài đặt FileZilla chi tiết

Việc download FileZilla và cài đặt khá đơn giản. Tuy nhiên, bạn cần lưu ý một điểm quan trọng: hãy luôn tải từ trang chủ chính thức để tránh các phần mềm độc hại đi kèm nhé. Đây là cách làm:

Bước 1: Tải FileZilla

• Truy cập trang chủ của FileZilla tại địa chỉ: https://filezilla-project.org/.
• Nhấp vào nút Download FileZilla Client (Không nhầm với FileZilla Server nhé!).
• Trang web sẽ tự động nhận diện hệ điều hành của bạn (Windows hoặc macOS) và đề xuất phiên bản phù hợp. Hãy nhấn nút Download một lần nữa để tải file cài đặt về máy.

Bước 2: Cài đặt trên Windows

1. Mở file .exe bạn vừa tải về.
2. Nhấn I Agree để đồng ý với các điều khoản.
3. Ở bước tiếp theo, bạn có thể chọn Anyone who uses this computer hoặc Only for me. Thường thì chọn mặc định là ổn.
4. Tiếp tục nhấn Next cho các bước sau. Lưu ý quan trọng: Ở một bước nào đó, trình cài đặt có thể đề nghị cài thêm các phần mềm quảng cáo (như Avast, Opera…). Hãy chú ý đọc kỹ và chọn Decline (Từ chối) để không cài đặt những thứ không mong muốn.
5. Cuối cùng, nhấn Install và chờ quá trình hoàn tất. Sau đó nhấn Finish để khởi chạy FileZilla.

Bước 3: Cài đặt trên macOS

1. Mở file .dmg bạn vừa tải về.
2. Một cửa sổ sẽ hiện ra với biểu tượng FileZilla và thư mục Applications.
3. Việc của bạn chỉ đơn giản là kéo biểu tượng FileZilla và thả vào thư mục Applications. Rất đơn giản phải không?
4. Sau đó, bạn có thể mở FileZilla từ trong thư mục Applications hoặc Launchpad.

Hướng dẫn sử dụng FileZilla để kết nối với hosting/VPS

Sau khi cài đặt xong, giờ là lúc tìm hiểu cách kết nối FTP bằng FileZilla. Đây là bước quan trọng nhất. Bạn sẽ cần các thông tin sau từ nhà cung cấp hosting của mình: Host (hoặc địa chỉ IP), Username, Password và Port (cổng kết nối).

Thông thường, bạn có thể tìm thấy các thông tin này trong email chào mừng từ nhà cung cấp hosting, hoặc trong khu vực quản lý cPanel/DirectAdmin.

Có hai cách để kết nối:

Kết nối nhanh

Đây là cách nhanh nhất cho những lần kết nối không thường xuyên. Ngay trên thanh công cụ của FileZilla, bạn sẽ thấy các ô:

• Host: Nhập địa chỉ trang web của bạn (ví dụ: yourdomain.com) hoặc địa chỉ IP của hosting.
• Username: Nhập tên người dùng FTP.
• Password: Nhập mật khẩu FTP.
• Port: Nhập cổng kết nối. Nếu bạn dùng FTP thông thường, cổng mặc định là 21. Nếu dùng SFTP, cổng mặc định là 22. Nếu bạn để trống, FileZilla sẽ tự thử các cổng mặc định này. Cách này tiện lắm, bạn cứ thử xem!

Sau khi điền đủ thông tin, nhấn nút Quickconnect.

Dùng Trình quản lý kết nối

Nếu bạn thường xuyên làm việc với một hoặc nhiều website, mình thực sự khuyên bạn nên dùng Site Manager. Nó giúp lưu lại thông tin kết nối một cách an toàn và tiện lợi.

1. Vào File -> Site Manager (hoặc nhấn tổ hợp phím Ctrl + S trên Windows, Cmd + S trên macOS).
2. Trong cửa sổ hiện ra, nhấn New site và đặt tên cho kết nối của bạn (ví dụ: Website WiWeb).
3. Bên tab General bên phải, bạn điền các thông tin tương tự như cách kết nối nhanh:
   • Protocol: Chọn FTP hoặc SFTP – SSH File Transfer Protocol. Mình luôn ưu tiên SFTP vì nó bảo mật hơn.
   • Host: Địa chỉ IP hoặc tên miền.
   • Port: Điền cổng 21 (FTP) hoặc 22 (SFTP).
   • Logon Type: Chọn Normal.
   • User: Tên người dùng.
   • Password: Mật khẩu.
4. Nhấn nút Connect để kết nối. Lần sau, bạn chỉ cần mở Site Manager, chọn trang web và nhấn Connect là xong. Tiện lợi hơn rất nhiều phải không?

Giải thích giao diện chính của FileZilla

Khi kết nối thành công, bạn sẽ thấy giao diện của FileZilla được chia thành nhiều khung. Ban đầu có thể hơi rối mắt, nhưng thực ra chúng rất logic. Hãy cùng WiWeb tìm hiểu nhé.

Giao diện chính thường có 4 khu vực:

1. Khung nhật ký thông báo (Message Log): Nằm ở trên cùng, ngay dưới thanh công cụ. Khung này hiển thị toàn bộ các lệnh và phản hồi giữa máy tính của bạn và máy chủ. Khi có lỗi xảy ra, đây là nơi đầu tiên bạn cần nhìn vào để biết chuyện gì đang diễn ra.
2. Khung Cục bộ (Local Site): Nằm ở phía bên trái. Đây là cây thư mục và các file trên chính máy tính của bạn. Bạn có thể duyệt qua các ổ đĩa và thư mục trên máy tính của mình tại đây. Nó hoạt động y hệt như Windows Explorer hay Finder trên Mac.
3. Khung Từ xa (Remote Site): Nằm ở phía bên phải. Đây là cây thư mục và các file trên hosting/server của bạn. Sau khi kết nối thành công, bạn sẽ thấy toàn bộ cấu trúc thư mục của website tại đây. Thư mục gốc của website thường có tên là public_html hoặc www.
4. Khung hàng đợi truyền tải (Transfer Queue): Nằm ở dưới cùng. Khung này hiển thị trạng thái của các file đang được tải lên hoặc tải về. Bạn có thể xem các file đã truyền thành công, các file bị lỗi và các file đang chờ trong hàng đợi. Bạn cũng có thể kéo-thả file vào đây để bắt đầu quá trình truyền tải.

Việc hiểu rõ bốn khu vực này sẽ giúp bạn làm chủ FileZilla và thực hiện các thao tác một cách nhanh chóng và chính xác.

Cách upload và download file bằng FileZilla

Đây chính là công dụng chính của FileZilla. Việc upload file lên host bằng FileZilla hay tải về máy đều vô cùng đơn giản. Bạn có thể sử dụng một trong các cách sau, cách nào cũng dễ cả!

Kéo và thả

Đây là cách trực quan và nhanh nhất. Hầu hết mọi người đều thích dùng cách này.

• Để Upload (tải file lên hosting): Ở khung bên trái (Local Site), tìm đến file hoặc thư mục bạn muốn tải lên. Sau đó, chỉ cần nhấn giữ chuột và kéo nó qua khung bên phải (Remote Site) rồi thả ra. Quá trình upload sẽ tự động bắt đầu.
• Để Download (tải file về máy tính): Làm ngược lại. Ở khung bên phải (Remote Site), tìm đến file hoặc thư mục bạn muốn tải về. Kéo nó qua khung bên trái (Local Site) và thả ra.

Dùng menu chuột phải

Cách này cũng rất phổ biến và cho phép bạn kiểm soát tốt hơn.

• Để Upload: Ở khung bên trái, nhấp chuột phải vào file/thư mục bạn muốn tải lên và chọn Upload.
• Để Download: Ở khung bên phải, nhấp chuột phải vào file/thư mục bạn muốn tải về và chọn Download.

Sau khi bạn ra lệnh, hãy nhìn xuống khung hàng đợi truyền tải ở dưới cùng. Bạn sẽ thấy tiến trình của các file đang được xử lý. Khi hoàn tất, chúng sẽ chuyển sang tab Successful transfers. Nếu có lỗi, chúng sẽ nằm ở tab Failed transfers kèm theo lý do. Dựa vào đó, bạn có thể dễ dàng xử lý sự cố.

Một số lỗi thường gặp khi dùng FileZilla và cách khắc phục

Trong quá trình sử dụng, đôi khi bạn sẽ gặp phải một số lỗi kết nối. Đừng quá lo lắng, hầu hết chúng đều có nguyên nhân rõ ràng và cách khắc phục đơn giản. Dưới đây là một vài lỗi phổ biến mà WiWeb đã tổng hợp:

• Lỗi ECONNREFUSED – Connection refused by server: Lỗi này có nghĩa là máy chủ đã từ chối kết nối của bạn. Nguyên nhân có thể do bạn nhập sai địa chỉ Host, sai Port, hoặc tường lửa trên máy tính/server đang chặn kết nối. Cách khắc phục: Kiểm tra lại thật kỹ thông tin Host và Port. Thử tạm thời tắt tường lửa trên máy tính của bạn để xem có kết nối được không.
• Lỗi Authentication failed hoặc 530 Login incorrect: Đây là lỗi sai thông tin đăng nhập. Rất đơn giản, bạn đã nhập sai Username hoặc Password. Cách khắc phục: Hãy kiểm tra lại thông tin đăng nhập. Mẹo nhỏ là hãy copy và paste thay vì gõ tay để tránh nhầm lẫn giữa chữ hoa, chữ thường và các ký tự đặc biệt.
• Lỗi Connection timed out hoặc Timeout detected: Lỗi này xảy ra khi FileZilla không nhận được phản hồi từ máy chủ trong một khoảng thời gian nhất định. Nguyên nhân có thể do mạng internet của bạn chậm, hoặc máy chủ quá tải. Cách khắc phục: Kiểm tra lại kết nối mạng của bạn. Bạn cũng có thể tăng thời gian chờ trong cài đặt của FileZilla bằng cách vào Edit -> Settings -> Connection -> Timeout và tăng giá trị lên, ví dụ 60 giây.
• Lỗi Insecure FTP connection: Đây không hẳn là lỗi mà là một cảnh báo. FileZilla thông báo rằng bạn đang dùng giao thức FTP không mã hóa, có thể không an toàn. Cách khắc phục: Nếu hosting của bạn hỗ trợ, hãy chuyển sang dùng SFTP (cổng 22) hoặc FTPS. Cách này giúp mã hóa dữ liệu và bảo vệ thông tin của bạn tốt hơn nhiều.

Các phần mềm thay thế FileZilla phổ biến hiện nay

Mặc dù FileZilla là một FTP client tuyệt vời, nhưng nó không phải là lựa chọn duy nhất. Tùy vào nhu cầu và hệ điều hành, bạn có thể tham khảo một số phần mềm thay thế cũng rất mạnh mẽ khác. Biết đâu bạn lại tìm được một công cụ phù hợp hơn với mình?

• WinSCP (Windows): Đây là đối thủ cạnh tranh trực tiếp và rất sừng sỏ của FileZilla trên nền tảng Windows. WinSCP có giao diện kép (giống Norton Commander) rất quen thuộc với nhiều người. Nó cũng hỗ trợ nhiều giao thức như SFTP, SCP, FTP và WebDAV. Điểm mạnh của WinSCP là khả năng viết kịch bản (scripting) để tự động hóa các tác vụ.
• Cyberduck (Windows, macOS): Cyberduck nổi tiếng với giao diện đơn giản, sạch sẽ và rất dễ sử dụng. Điểm đặc biệt của nó là khả năng kết nối không chỉ với FTP/SFTP mà còn với rất nhiều dịch vụ lưu trữ đám mây như Amazon S3, Google Drive, Dropbox. Nếu bạn làm việc với cả hosting và các dịch vụ cloud, Cyberduck là một lựa chọn tuyệt vời.
• Transmit (macOS): Nếu bạn là người dùng macOS và sẵn sàng chi trả cho một trải nghiệm cao cấp, Transmit là cái tên không thể bỏ qua. Nó được đánh giá là FTP client có tốc độ nhanh nhất, giao diện đẹp nhất và tích hợp sâu với hệ sinh thái của Apple. Transmit cũng hỗ trợ rất nhiều dịch vụ cloud và có tính năng đồng bộ hóa thư mục cực kỳ mạnh mẽ.

Việc lựa chọn công cụ nào phụ thuộc vào thói quen và công việc của bạn. Tuy nhiên, với người mới bắt đầu, FileZilla vẫn là một khởi đầu hoàn hảo vì nó miễn phí, mạnh mẽ và có cộng đồng hỗ trợ đông đảo.

Bạn còn câu hỏi nào về FileZilla không? Hãy để lại bình luận bên dưới, WiWeb sẽ giải đáp giúp bạn nhé!

Nếu bạn đang có nhu cầu xây dựng một website chuyên nghiệp, đừng ngần ngại liên hệ với WiWeb. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ thiết kế website uy tín, tối ưu cho mọi nhu cầu kinh doanh. Hãy để WiWeb đồng hành cùng bạn!