Lazyload là gì? Hướng dẫn A-Z để tăng tốc website & SEO

Bạn có bao giờ cảm thấy mệt mỏi vì website của mình tải chậm như ‘rùa bò’ chưa? Nguyên nhân có thể đến từ những hình ảnh và video nặng nề. Vậy lazyload là gì và làm thế nào nó có thể giải quyết vấn đề này? Đây là một kỹ thuật thông minh, giúp trang web của bạn chỉ tải những gì cần thiết khi người dùng cần đến. Hãy cùng WiWeb tìm hiểu từ A-Z cách kỹ thuật này giúp tăng tốc website và cải thiện SEO nhé.

Lazyload là gì?

Định nghĩa đơn giản cho người mới bắt đầu

Bạn hãy tưởng tượng mình vào một nhà hàng buffet. Thay vì dọn tất cả các món ra bàn cùng một lúc, nhà hàng chỉ mang ra món ăn khi bạn yêu cầu. Lazyload (hay “Tải lười”) hoạt động theo nguyên tắc tương tự cho website của bạn.

Nói một cách đơn giản, kỹ thuật lazy loading sẽ trì hoãn việc tải các tài nguyên không cần thiết ngay lập tức. Những tài nguyên này thường là hình ảnh, video, hoặc các iframe nằm bên ngoài màn hình hiển thị đầu tiên. Chúng sẽ chỉ được tải về khi người dùng cuộn trang và chúng sắp xuất hiện.

Mối liên hệ giữa Lazy Loading và tốc độ website

Kết nối này rất trực tiếp. Khi một người dùng truy cập website, trình duyệt sẽ cố gắng tải tất cả mọi thứ: văn bản, code, và đặc biệt là các file media nặng nề. Nếu không có Lazyload, một trang có 20 tấm ảnh chất lượng cao sẽ buộc người dùng phải chờ tải cả 20 tấm ảnh đó, ngay cả khi họ chỉ đang xem tấm đầu tiên.

Bằng cách áp dụng Lazyload, bạn đã ra lệnh cho trình duyệt: “Này, cứ tải phần nội dung chính trước đã. Mấy tấm ảnh ở dưới thì từ từ, khi nào khách kéo xuống gần tới nơi thì hẵng tải”. Kết quả là:

• Thời gian tải ban đầu (Initial Page Load) giảm mạnh.
• Trang web trở nên khả dụng và tương tác nhanh hơn rất nhiều.
• Các chỉ số đo lường tốc độ quan trọng như First Contentful Paint (FCP) được cải thiện đáng kể.

Cơ chế hoạt động của kỹ thuật Lazy Loading

Hiểu được cách Lazyload hoạt động sẽ giúp bạn hình dung rõ hơn về sức mạnh của nó. Cơ chế này xoay quanh một khái niệm cốt lõi là Viewport.

Vai trò của Viewport (khung nhìn) của trình duyệt

Viewport chính là phần của trang web mà bạn có thể nhìn thấy trên màn hình thiết bị (máy tính, điện thoại) tại một thời điểm. Mọi thứ bên trên, bên dưới, hay bên ngoài khu vực này đều được xem là “nằm ngoài khung nhìn”.

Lazyload sử dụng Viewport làm “trọng tài”. Nó liên tục theo dõi vị trí của người dùng trên trang để quyết định xem tài nguyên nào cần được tải. Khi một phần tử được đánh dấu lazyload sắp đi vào khung nhìn, một tín hiệu sẽ được kích hoạt.

Quy trình tải tài nguyên khi người dùng cuộn trang

Quy trình này diễn ra rất mượt mà và gần như vô hình với người dùng. Nó gồm các bước sau:

1. Tải ban đầu: Trình duyệt chỉ tải các nội dung thiết yếu trong Viewport đầu tiên và các tài nguyên không được đánh dấu lazyload.
2. Đặt chỗ (Placeholder): Đối với các hình ảnh và video được áp dụng lazyload, trình duyệt sẽ hiển thị một ảnh giữ chỗ (placeholder) mờ hoặc có kích thước nhỏ. Điều này giúp bố cục trang không bị vỡ.
3. Lắng nghe sự kiện: Kỹ thuật này sẽ “lắng nghe” hành động cuộn trang (scroll) của người dùng.
4. Kích hoạt tải: Khi người dùng cuộn và một hình ảnh/video sắp lọt vào Viewport, sự kiện được kích hoạt. Trình duyệt bắt đầu gửi yêu cầu để tải tài nguyên thực sự về.
5. Hoàn tất: Hình ảnh/video thực tế được tải xong và thay thế cho ảnh giữ chỗ. Quá trình này lặp lại cho đến khi người dùng cuộn tới cuối trang.

Ưu điểm vượt trội của Lazyload đối với website

Việc triển khai Lazyload đúng cách không chỉ là một tinh chỉnh kỹ thuật nhỏ. Nó mang lại những lợi ích to lớn, tác động trực tiếp đến hiệu suất website và sự hài lòng của người dùng.

Cải thiện tốc độ tải trang và chỉ số Core Web Vitals

Đây là lợi ích rõ ràng nhất. Bằng cách giảm số lượng yêu cầu (requests) ban đầu, thời gian tải trang được rút ngắn đáng kể. Điều này tác động tích cực đến các chỉ số Core Web Vitals của Google:

• Largest Contentful Paint (LCP): Vì trình duyệt tập trung tải các phần tử quan trọng trong khung nhìn đầu tiên, phần tử LCP có khả năng được hiển thị nhanh hơn.
• First Input Delay (FID): Khi trình duyệt bớt “bận rộn” với việc tải hàng loạt file media, nó sẽ sẵn sàng phản hồi tương tác của người dùng (như click chuột) nhanh hơn.

Nâng cao trải nghiệm người dùng (UX)

Chẳng ai thích chờ đợi cả. Một website tải nhanh mang lại cảm giác chuyên nghiệp, mượt mà và tôn trọng thời gian của người dùng. Họ có thể bắt đầu tương tác với nội dung của bạn gần như ngay lập tức thay vì nhìn vào một màn hình trắng xóa. Điều này giúp giảm tỷ lệ thoát (bounce rate) và tăng thời gian ở lại trang (time on site).

Tiết kiệm băng thông cho cả người dùng và máy chủ

Lazyload là một giải pháp đôi bên cùng có lợi:

• Với người dùng: Đặc biệt là những người dùng mạng di động hoặc có kết nối Internet không ổn định, họ không phải lãng phí dữ liệu để tải những hình ảnh mà họ không bao giờ cuộn tới xem.
• Với chủ website: Giảm số lượng file được yêu cầu từ máy chủ đồng nghĩa với việc giảm tải cho server và tiết kiệm chi phí băng thông đáng kể, nhất là với các website có lưu lượng truy cập cao.

Lazy load có tốt cho SEO không?

Câu trả lời ngắn gọn là: Có, Lazyload rất tốt cho SEO nếu được triển khai đúng cách. Tốc độ trang là một yếu tố xếp hạng quan trọng, và Lazyload cải thiện trực tiếp yếu tố này. Tuy nhiên, nếu làm sai, nó có thể gây ra những ảnh hưởng tiêu cực. Hãy cùng WiWeb phân tích các ưu và nhược điểm của lazyload.

Nguy cơ Googlebot không “thấy” được nội dung và cách khắc phục

Đây là rủi ro lớn nhất. Googlebot (con bọ thu thập dữ liệu của Google) không phải lúc nào cũng “cuộn trang” như người dùng thật. Nếu bạn sử dụng một giải pháp JavaScript cũ, có khả năng Googlebot sẽ không thực thi được script đó. Hậu quả là nó không “nhìn thấy” và không lập chỉ mục (index) các hình ảnh của bạn.

Cách khắc phục:

• Sử dụng Native Lazy Loading (loading="lazy") vì đây là phương pháp được Google hỗ trợ và khuyến khích.
• Nếu dùng JavaScript, hãy đảm bảo nội dung vẫn có thể truy cập được thông qua thẻ <noscript>. Thẻ này cung cấp một phiên bản thay thế cho các trình duyệt hoặc bot không chạy script.

Ảnh hưởng đến chỉ số CLS (Cumulative Layout Shift)

Cumulative Layout Shift (CLS) là một chỉ số Core Web Vitals đo lường sự ổn định của bố cục. Lazyload có thể gây ra điểm CLS tệ nếu bạn không chỉ định kích thước cho hình ảnh. Khi hình ảnh được tải, nó sẽ đột ngột xuất hiện và đẩy các nội dung khác xuống, gây ra hiện tượng “nhảy trang” rất khó chịu.

Cách khắc phục: Luôn luôn khai báo thuộc tính width và height cho thẻ <img> và <video>. Điều này giúp trình duyệt “dành sẵn” một khoảng không gian đúng kích thước cho media, ngay cả trước khi nó được tải về.

Trải nghiệm không mượt mà nếu triển khai sai cách

Đôi khi, hình ảnh tải quá chậm, khiến người dùng cuộn nhanh qua một vùng trống trước khi hình ảnh kịp xuất hiện. Điều này tạo ra trải nghiệm giật lag, không liền mạch. Nguyên nhân có thể do ngưỡng tải (threshold) được đặt quá sát hoặc do kết nối của người dùng quá yếu.

Cách khắc phục: Điều chỉnh “ngưỡng” tải để hình ảnh được bắt đầu tải khi nó còn cách khung nhìn một khoảng nhất định, thay vì chờ đến khi nó lọt vào hẳn.

Khi nào nên sử dụng Lazy Loading?

Lazyload là một công cụ mạnh mẽ, nhưng không phải lúc nào cũng nên lạm dụng. Việc áp dụng nó một cách chiến lược sẽ mang lại hiệu quả cao nhất.

Trường hợp lý tưởng: Website nhiều hình ảnh, video, trang dài

Bạn chắc chắn nên cân nhắc cách sử dụng lazy load nếu website của bạn thuộc các trường hợp sau:

• Blog và trang tin tức: Các bài viết dài thường có nhiều hình ảnh minh họa xen kẽ.
• Trang thương mại điện tử: Các trang danh mục sản phẩm hiển thị hàng chục, thậm chí hàng trăm sản phẩm.
• Trang portfolio, thư viện ảnh: Nơi trưng bày rất nhiều hình ảnh chất lượng cao.
• Các trang có nhiều video nhúng: Video từ YouTube hay Vimeo cũng là những đối tượng rất nặng, cực kỳ phù hợp để lazyload.
• Landing page dài: Các trang bán hàng với nội dung cuộn vô tận.

Cảnh báo: Không áp dụng cho nội dung quan trọng “Above the fold”

Above the fold là thuật ngữ chỉ toàn bộ nội dung hiển thị ngay lập tức trên màn hình khi trang vừa tải xong, trước khi người dùng cuộn trang.

Tuyệt đối không áp dụng Lazyload cho các yếu tố trong vùng này. Ví dụ: logo, ảnh banner chính, hình ảnh đại diện của bài viết. Việc bắt các tài nguyên quan trọng này phải “chờ” là một hành động phản tác dụng. Nó sẽ làm chậm quá trình hiển thị nội dung mà người dùng muốn thấy đầu tiên, gây ảnh hưởng xấu đến LCP và trải nghiệm người dùng.

Hướng dẫn chi tiết cách bật và sử dụng Lazy Load (3 cách phổ biến)

Giờ là lúc bắt tay vào thực hành! WiWeb sẽ hướng dẫn bạn 3 cách phổ biến nhất để triển khai Lazyload cho website của mình, từ đơn giản đến nâng cao.

Cách 1: Sử dụng Native Lazy Loading với thuộc tính loading=”lazy”

Đây là cách đơn giản và được khuyến khích nhất hiện nay vì được hỗ trợ trực tiếp bởi trình duyệt. Bạn không cần thêm bất kỳ thư viện JavaScript hay plugin nào cả.

Bạn chỉ cần thêm thuộc tính loading="lazy" vào thẻ <img> hoặc <iframe>. Dễ lắm, bạn xem nhé!

Ví dụ với hình ảnh:

<img src="hinh-anh-dep.jpg" loading="lazy" width="800" height="600" alt="Mô tả hình ảnh">

Ví dụ với iframe (video YouTube):

<iframe src="https://www.youtube.com/embed/video-id" loading="lazy" width="560" height="315" title="Tiêu đề video"></iframe>

Hầu hết các trình duyệt hiện đại như Chrome, Firefox, Edge đều đã hỗ trợ thuộc tính này. Thật tuyệt vời phải không?

Cách 2: Kích hoạt Lazy Load cho WordPress (Mặc định & Plugin)

Tin vui cho những ai đang dùng WordPress! Từ phiên bản 5.5 trở đi, WordPress đã tự động thêm thuộc tính loading="lazy" cho tất cả các hình ảnh. Điều này có nghĩa là tính năng lazy load wordpress đã được tích hợp sẵn.

Tuy nhiên, nếu bạn muốn có nhiều quyền kiểm soát hơn (ví dụ: lazyload cả video, ảnh nền CSS) hoặc đang sử dụng phiên bản WordPress cũ, bạn có thể cài đặt các plugin tối ưu hình ảnh. Một số plugin phổ biến và hiệu quả là:

• WP Rocket: Một plugin tối ưu tốc độ toàn diện, có tính năng lazyload cực kỳ mạnh mẽ.
• Smush: Chuyên về nén ảnh và cũng tích hợp sẵn lazyload.
• a3 Lazy Load: Một plugin miễn phí, chuyên dụng và rất nhẹ.

Cách 3: Dùng thư viện JavaScript (Dành cho lập trình viên)

Đối với các lập trình viên hoặc những ai muốn tùy chỉnh sâu hơn, sử dụng thư viện JavaScript là một lựa chọn linh hoạt. Phương pháp này cho phép bạn kiểm soát hoàn toàn hiệu ứng tải, ngưỡng tải, và áp dụng cho cả những phần tử không phải là <img> hay <iframe> (như ảnh nền CSS).

Một số thư viện phổ biến bao gồm:

• Lozad.js: Siêu nhẹ, hiệu năng cao và sử dụng Intersection Observer API hiện đại.
• lazysizes: Một thư viện mạnh mẽ, đa năng và tự động phát hiện các hình ảnh mới được thêm vào trang.

Cách này đòi hỏi kiến thức về code, nhưng mang lại sự linh hoạt tối đa cho việc tối ưu tốc độ website.

Kết luận

Như vậy, Lazyload không phải là một thuật ngữ phức tạp mà là một giải pháp cực kỳ hữu hiệu để cải thiện hiệu suất website. Bằng cách trì hoãn việc tải các tài nguyên chưa cần thiết, bạn không chỉ làm cho trang web nhanh hơn mà còn nâng cao trải nghiệm người dùng và tiết kiệm băng thông.

Hãy nhớ rằng, chìa khóa thành công nằm ở việc triển khai đúng cách: chọn phương pháp phù hợp, luôn xác định kích thước cho media và tránh áp dụng cho nội dung “above the fold”.

Bạn đã áp dụng lazy load cho website của mình chưa và kết quả ra sao? Hãy chia sẻ kinh nghiệm của bạn ở phần bình luận nhé!

Nếu bạn muốn sở hữu một website được tối ưu tốc độ toàn diện, đừng ngần ngại liên hệ với WiWeb để được tư vấn. Chúng tôi luôn sẵn sàng đồng hành cùng bạn!