TTFB là gì? Cách tối ưu Time to First Byte để tăng tốc Website

Bạn có bao giờ thắc mắc tại sao website của mình lại chậm chạp dù đã tối ưu hình ảnh và code không? Rất có thể câu trả lời nằm ở TTFB. Đây là một chỉ số quan trọng nhưng thường bị bỏ qua. Bài viết này WiWeb sẽ giúp bạn hiểu rõ TTFB là gì, tại sao nó lại ảnh hưởng đến tốc độ web và SEO, cùng các cách tối ưu Time to First Byte hiệu quả nhất để mang lại trải nghiệm tuyệt vời cho người dùng.

TTFB là gì?

Bạn có thể hình dung thế này: khi bạn nhấp vào một liên kết, trình duyệt của bạn giống như đang gửi một người giao hàng đến máy chủ của website đó và nói: Này, tôi muốn xem trang chủ. TTFB, hay Time to First Byte, chính là khoảng thời gian tính từ lúc người giao hàng đó lên đường cho đến khi anh ta nhận được byte dữ liệu đầu tiên từ máy chủ và bắt đầu quay về.

Nói một cách kỹ thuật hơn, TTFB đo lường độ phản hồi của một máy chủ web. Nó tính tổng thời gian của ba quá trình:

1. Thời gian trình duyệt gửi yêu cầu (request) đến máy chủ.
2. Thời gian máy chủ xử lý yêu cầu đó và tạo ra phản hồi (response).
3. Thời gian máy chủ gửi byte đầu tiên của phản hồi về lại cho trình duyệt.

Đây là một chỉ số nền tảng vì nó cho biết máy chủ của bạn có phản ứng nhanh nhạy với yêu cầu của người dùng hay không. Một chỉ số TTFB thấp có nghĩa là máy chủ của bạn rất nhanh nhẹn, sẵn sàng phục vụ. Ngược lại, TTFB cao là dấu hiệu đầu tiên cho thấy website của bạn đang có vấn đề về hiệu suất, dù cho phần còn lại của trang có tải nhanh đến đâu. Việc hiểu rõ TTFB là gì chính là bước đầu tiên để xây dựng một trang web tốc độ.

Giải thích chi tiết về TTFB (Time to First Byte)

Để thực sự hiểu sâu hơn, chúng ta hãy cùng mổ xẻ hành trình của một yêu cầu web và xem Time to First Byte được tạo ra từ đâu nhé. Quá trình này gồm ba giai đoạn chính, và sự chậm trễ ở bất kỳ giai đoạn nào cũng sẽ làm tăng chỉ số TTFB.

Giai đoạn 1: Gửi yêu cầu HTTP

Khi bạn gõ một địa chỉ web và nhấn Enter, trình duyệt sẽ tạo một yêu cầu HTTP. Thời gian để yêu cầu này đi từ máy tính của bạn đến máy chủ phụ thuộc vào nhiều yếu tố: tốc độ mạng của bạn, thời gian tra cứu DNS, và khoảng cách địa lý đến máy chủ. Nếu máy chủ đặt ở Mỹ và bạn truy cập từ Việt Nam, thời gian này chắc chắn sẽ lâu hơn so với việc truy cập một máy chủ trong nước.

Giai đoạn 2: Xử lý của máy chủ

Đây là giai đoạn quan trọng nhất và thường là nơi gây ra TTFB cao. Sau khi nhận được yêu cầu, máy chủ phải làm rất nhiều việc: chạy các tập lệnh phía máy chủ (server-side scripts), thực hiện các truy vấn đến cơ sở dữ liệu để lấy nội dung, gọi đến các API khác nếu cần, và cuối cùng là biên dịch tất cả thông tin để tạo ra một trang HTML hoàn chỉnh.

Đối với các trang TTFB WordPress, giai đoạn này có thể bị chậm lại do có quá nhiều plugin, theme được code kém chất lượng hoặc cơ sở dữ liệu bị phình to. Mỗi plugin không cần thiết đều có thể thêm vào một chút thời gian xử lý, và khi cộng dồn lại, chúng sẽ khiến chỉ số TTFB tăng vọt.

Giai đoạn 3: Phản hồi byte đầu tiên

Khi máy chủ đã chuẩn bị xong phản hồi, nó sẽ bắt đầu gửi dữ liệu về lại trình duyệt. TTFB được ghi nhận ngay tại thời điểm byte đầu tiên rời khỏi máy chủ. Tốc độ kết nối mạng của máy chủ và băng thông sẽ ảnh hưởng đến giai đoạn này. Một máy chủ có kết nối mạng mạnh mẽ sẽ gửi byte đầu tiên đi nhanh hơn.

Tại sao TTFB lại quan trọng đối với SEO và trải nghiệm người dùng?

Thoạt nghe, Time to First Byte có vẻ khá kỹ thuật, nhưng ảnh hưởng của nó lại rất thực tế. Nó tác động trực tiếp đến hai yếu tố sống còn của một website: trải nghiệm người dùng (UX) và tối ưu hóa công cụ tìm kiếm (SEO).

Đối với trải nghiệm người dùng

Bạn có ghét cảm giác chờ đợi không? Người dùng của bạn cũng vậy. Một TTFB cao có nghĩa là sau khi nhấp vào liên kết, người dùng phải nhìn chằm chằm vào một màn hình trắng trong một khoảng thời gian đáng kể. Điều này tạo ra cảm giác website rất chậm và không phản hồi. Theo nghiên cứu, chỉ một giây chậm trễ cũng có thể làm giảm đáng kể sự hài lòng của khách hàng. Ngay cả khi phần còn lại của trang tải rất nhanh, ấn tượng ban đầu về sự chậm chạp đã được hình thành.

Đối với SEO

Tốc độ trang là một yếu tố xếp hạng quan trọng của Google. TTFB Google xem là một phần của trải nghiệm trang, được đo lường qua Core Web Vitals. Mặc dù TTFB không phải là một chỉ số Core Web Vitals trực tiếp, nó lại ảnh hưởng mạnh mẽ đến LCP (Largest Contentful Paint), một chỉ số cốt lõi. Một TTFB nhanh sẽ giúp các yếu tố khác của trang được tải sớm hơn, từ đó cải thiện các chỉ số tốc độ tổng thể. Google muốn mang đến cho người dùng những kết quả tốt nhất, và một trang web phản hồi chậm chạp chắc chắn không phải là một kết quả tốt. Do đó, tối ưu TTFB không chỉ giúp giữ chân người dùng mà còn giúp bạn có thứ hạng tốt hơn trên Google.

TTFB khác gì so với các chỉ số tốc độ trang khác (FCP, LCP)?

Đối với tối ưu tốc độ website, có rất nhiều thuật ngữ viết tắt dễ gây nhầm lẫn. Ba chỉ số bạn thường gặp nhất là TTFB, FCP và LCP. Chúng đều đo lường tốc độ, nhưng ở các giai đoạn khác nhau của quá trình tải trang. Hiểu được sự khác biệt này rất quan trọng để chẩn đoán đúng bệnh cho website của bạn.

Hãy quay lại với ví dụ nhà hàng nhé!

• TTFB (Time to First Byte): Là thời gian bạn chờ từ lúc gọi món cho đến khi người phục vụ mang ra món khai vị đầu tiên (có thể chỉ là một lát bánh mì) và đặt lên bàn. Nó cho thấy nhà bếp (máy chủ) đã bắt đầu làm việc và có phản hồi. Bạn chưa thấy được gì trên trang web, nhưng trình duyệt đã nhận được tín hiệu đầu tiên.
• FCP (First Contentful Paint): Là thời gian tính đến khi bạn nhìn thấy nội dung đầu tiên trên màn hình. Quay lại ví dụ, đây là lúc bạn thấy một phần của món ăn, ví dụ như một dòng chữ, một icon, hay một hình ảnh. Nó đánh dấu thời điểm trang không còn trắng xóa nữa, người dùng biết rằng trang đang thực sự tải.
• LCP (Largest Contentful Paint): Là thời gian để phần tử nội dung lớn nhất trong khung nhìn xuất hiện. Đây thường là hình ảnh banner, video hoặc một khối văn bản lớn. Trong ví dụ nhà hàng, nó giống như khi món chính, phần hấp dẫn nhất của bữa ăn, được dọn ra. Đây là chỉ số quan trọng trong Core Web Vitals của Google vì nó thể hiện thời điểm người dùng cảm thấy trang đã tải xong phần lớn nội dung quan trọng.

Như vậy, TTFB là chỉ số đo lường hiệu suất của máy chủ. Trong khi đó, FCP và LCP đo lường hiệu suất của trình duyệt trong việc hiển thị nội dung. Một TTFB tốt là nền tảng cho FCP và LCP tốt, nhưng không đảm bảo chúng sẽ tốt.

Các yếu tố chính ảnh hưởng đến thời gian TTFB

Để có thể giảm TTFB, trước tiên bạn cần biết những thủ phạm nào đang làm cho nó tăng cao. Chỉ số TTFB bị ảnh hưởng bởi một chuỗi các yếu tố từ phía máy chủ và mạng. Hiểu rõ chúng sẽ giúp bạn có hướng giải quyết đúng đắn.

1. Hosting chất lượng kém: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất. Các gói hosting giá rẻ thường chia sẻ tài nguyên (CPU, RAM) với hàng trăm website khác. Khi một trang web nào đó dùng nhiều tài nguyên, các trang còn lại sẽ bị chậm theo. Máy chủ không đủ mạnh để xử lý nhanh các yêu cầu, dẫn đến TTFB cao.
2. Cấu hình máy chủ chưa tối ưu: Máy chủ web của bạn (như Apache hoặc Nginx) có thể chưa được cấu hình để hoạt động hiệu quả nhất. Các thiết lập mặc định không phải lúc nào cũng là tốt nhất cho website của bạn.
3. Mã nguồn (Code) không hiệu quả: Với các website TTFB WordPress, theme và plugin là nguyên nhân hàng đầu. Một theme cồng kềnh hoặc một plugin được viết kém có thể thực hiện rất nhiều truy vấn không cần thiết đến cơ sở dữ liệu, làm chậm quá trình xử lý của máy chủ.
4. Cơ sở dữ liệu (Database) cồng kềnh: Theo thời gian, cơ sở dữ liệu của bạn có thể chứa đầy những dữ liệu rác như các bản nháp cũ, bình luận spam, hay các tùy chọn từ những plugin đã gỡ bỏ. Việc truy vấn một cơ sở dữ liệu lớn và lộn xộn sẽ tốn nhiều thời gian hơn.
5. Thiếu cơ chế Caching: Caching là quá trình lưu một phiên bản tĩnh của trang web của bạn. Khi không có cache, mỗi lần người dùng truy cập, máy chủ phải xây dựng lại trang từ đầu. Điều này cực kỳ tốn tài nguyên và thời gian. Đây là cách cực kỳ hiệu quả để tối ưu TTFB.
6. Lưu lượng truy cập cao đột biến: Nếu website của bạn bất ngờ có quá nhiều người truy cập cùng lúc, máy chủ có thể bị quá tải và không xử lý kịp các yêu cầu, dẫn đến TTFB tăng vọt.
7. Khoảng cách địa lý: Như đã nói, khoảng cách từ người dùng đến máy chủ cũng góp phần làm tăng TTFB. Đây là lúc mạng phân phối nội dung (CDN) phát huy tác dụng.

Đâu là một chỉ số TTFB tốt cho Website của bạn?

Vậy bao nhiêu là đủ nhanh? Biết được một chỉ số TTFB tốt sẽ cho bạn một mục tiêu cụ thể để phấn đấu. Các chuyên gia và công cụ đo lường lớn như Google đều có những khuyến nghị khá rõ ràng về vấn đề này.

Theo TTFB Google và các tài liệu từ web.dev, một Time to First Byte lý tưởng được phân loại như sau:

• Dưới 200 mili giây (ms): Đây là mục tiêu vàng. Một chỉ số TTFB dưới 200ms được xem là rất tốt. Nó cho thấy máy chủ của bạn phản hồi cực kỳ nhanh, tạo ra một nền tảng vững chắc cho tốc độ tải trang tổng thể.
• Từ 200ms đến 400ms: Đây là mức khá. Website của bạn vẫn được coi là nhanh, nhưng đã có dư địa để cải thiện. Nếu TTFB của bạn nằm trong khoảng này, bạn nên bắt đầu xem xét các cách tối ưu TTFB.
• Từ 400ms đến 600ms: Mức này được xem là chấp nhận được nhưng cần cải thiện. Người dùng có thể bắt đầu cảm nhận được sự chậm trễ. Bạn nên tìm hiểu nguyên nhân và áp dụng các biện pháp khắc phục.
• Trên 600ms: Đây là mức chậm. Một TTFB cao như vậy là dấu hiệu rõ ràng cho thấy có vấn đề nghiêm trọng với máy chủ hoặc cấu hình website của bạn. Nó ảnh hưởng tiêu cực đến cả trải nghiệm người dùng và SEO. Nếu website của bạn có TTFB trên 1 giây (1000ms), đó là một báo động đỏ!

Điều quan trọng cần lưu ý là chỉ số TTFB có thể thay đổi tùy thuộc vào vị trí địa lý của người dùng và điều kiện mạng. Do đó, khi kiểm tra TTFB, bạn nên chọn các địa điểm kiểm tra khác nhau để có cái nhìn toàn diện nhất. Bạn có nghĩ website của mình đang ở mức nào không? Hãy thử kiểm tra xem nhé!

Công cụ kiểm tra TTFB của Website chính xác nhất

Biết lý thuyết là một chuyện, thực hành lại là chuyện khác. Rất may, việc kiểm tra TTFB của website khá đơn giản với sự trợ giúp của nhiều công cụ miễn phí và mạnh mẽ. Dưới đây là những công cụ phổ biến và đáng tin cậy nhất để bạn thực hiện một bài TTFB test.

Google PageSpeed Insights

Đây là công cụ chính thức từ Google. Chỉ cần nhập URL của bạn, PageSpeed Insights sẽ phân tích và cung cấp rất nhiều dữ liệu, trong đó có Thời gian phản hồi của máy chủ ban đầu. Đây chính là chỉ số TTFB. Công cụ này rất hữu ích vì nó cho bạn biết Google đang nhìn nhận tốc độ website của bạn như thế nào.

GTmetrix

GTmetrix là một công cụ phân tích tốc độ rất phổ biến và chi tiết. Sau khi chạy phân tích, bạn vào tab Waterfall (Thác nước). Dòng đầu tiên trong biểu đồ chính là URL gốc của bạn. Hãy nhìn vào cột Timing. Phần màu xanh lá cây đậm (Waiting) chính là thời gian TTFB. GTmetrix cho phép bạn chọn vị trí máy chủ để kiểm tra, giúp bạn hiểu rõ hơn trải nghiệm của người dùng từ khắp nơi trên thế giới.

WebPageTest

Đây là công cụ dành cho những ai muốn phân tích sâu hơn. WebPageTest cung cấp những biểu đồ thác nước cực kỳ chi tiết và cho phép bạn chọn từ rất nhiều địa điểm, trình duyệt và loại kết nối mạng khác nhau. Sau khi chạy test, bạn sẽ thấy chỉ số Time to First Byte được hiển thị rõ ràng trong bảng kết quả.

KeyCDN’s Performance Test

Công cụ này cho phép bạn kiểm tra TTFB từ 10 địa điểm khác nhau trên toàn cầu chỉ trong một lần nhấn nút. Nó cung cấp một cái nhìn tổng quan nhanh chóng về độ phản hồi của máy chủ của bạn ở các khu vực khác nhau. Cách này rất hay để xem liệu bạn có cần dùng CDN hay không.

Mẹo nhỏ khi kiểm tra: Để có kết quả chính xác nhất, bạn nên chạy kiểm tra khoảng 3-4 lần và lấy kết quả trung bình. Điều này giúp loại bỏ các biến động tạm thời do mạng hoặc cache gây ra.

8 Cách hiệu quả để giảm TTFB và cải thiện tốc độ Website

Sau khi đã kiểm tra TTFB và biết được điểm số của mình, giờ là lúc hành động! Việc giảm TTFB chủ yếu tập trung vào việc tối ưu phía máy chủ. Dưới đây là hơn 8 cách hiệu quả đã được chứng minh để bạn bắt tay vào việc.

1. Nâng cấp hoặc đổi nhà cung cấp Hosting: Đây là cách hiệu quả nhất. Nếu bạn đang dùng shared hosting giá rẻ, hãy cân nhắc nâng cấp lên VPS, Cloud Hosting hoặc Managed WordPress Hosting. Một nền tảng hosting mạnh mẽ sẽ tạo ra sự khác biệt rõ rệt.

2. Sử dụng Mạng phân phối nội dung (CDN): Một CDN như Cloudflare hay BunnyCDN sẽ lưu trữ bản sao website của bạn trên nhiều máy chủ toàn cầu. Khi người dùng truy cập, họ sẽ được phục vụ từ máy chủ gần nhất, giúp giảm đáng kể độ trễ mạng và cải thiện TTFB.

3. Kích hoạt Caching: Đây là việc bắt buộc. Hãy sử dụng các plugin caching mạnh mẽ như WP Rocket, LiteSpeed Cache (nếu host hỗ trợ LiteSpeed) hoặc W3 Total Cache cho TTFB WordPress. Caching giúp máy chủ không phải xử lý lại các yêu cầu giống nhau, giảm tải và tăng tốc độ phản hồi.

4. Tối ưu hóa Cơ sở dữ liệu: Thường xuyên dọn dẹp database của bạn. Xóa các bài viết nháp, bình luận spam, và các dữ liệu không cần thiết. Sử dụng các plugin như WP-Optimize để tự động hóa quá trình này.

5. Chọn Theme nhẹ và Plugin chất lượng: Hãy gỡ bỏ những plugin không thực sự cần thiết. Ưu tiên sử dụng các theme được code tốt, nhẹ nhàng như GeneratePress, Astra hoặc Kadence. Mỗi plugin bạn cài thêm đều có khả năng làm tăng TTFB.

6. Nâng cấp phiên bản PHP: Luôn sử dụng phiên bản PHP mới nhất mà hosting của bạn hỗ trợ. Mỗi phiên bản PHP mới thường đi kèm với những cải tiến lớn về hiệu suất. Việc này dễ lắm, bạn chỉ cần vào cPanel của hosting và chọn phiên bản PHP là xong!

7. Sử dụng Dịch vụ DNS cao cấp: DNS mặc định của nhà cung cấp tên miền thường khá chậm. Chuyển sang sử dụng DNS cao cấp như của Cloudflare, Google DNS, hoặc Amazon Route 53 có thể giảm thời gian tra cứu DNS, góp phần giảm TTFB.

8. Giảm thiểu các truy vấn bên ngoài: Các tập lệnh từ bên thứ ba như phông chữ Google, mã theo dõi Analytics, hay các nút chia sẻ mạng xã hội đều tạo ra các yêu cầu HTTP riêng. Hãy xem xét và chỉ giữ lại những gì thực sự cần thiết.

Những lầm tưởng phổ biến về chỉ số TTFB

Xoay quanh chỉ số TTFB, có khá nhiều quan niệm sai lầm có thể khiến bạn đi chệch hướng trong quá trình tối ưu. Việc làm rõ những lầm tưởng này sẽ giúp bạn tập trung vào đúng vấn đề.

Lầm tưởng 1: TTFB là yếu tố duy nhất quyết định tốc độ website

Đây là sai lầm phổ biến nhất. Như đã phân tích, TTFB chỉ là khởi đầu của quá trình tải trang. Một website có thể có TTFB rất nhanh (ví dụ 100ms) nhưng sau đó lại mất vài giây để tải hàng chục file JavaScript và hình ảnh dung lượng lớn. Kết quả là trang vẫn rất chậm. Tối ưu TTFB là quan trọng, nhưng nó chỉ là một phần của bức tranh tổng thể.

Lầm tưởng 2: Chỉ cần có CDN là TTFB sẽ thấp

CDN rất tuyệt vời trong việc giảm độ trễ mạng, nhưng nó không thể sửa một máy chủ chậm. Nếu nguyên nhân gốc rễ của TTFB cao là do hosting yếu, cơ sở dữ liệu cồng kềnh hay code không tối ưu, thì CDN chỉ có thể giúp một phần nhỏ. Nó giống như việc bạn có một người giao hàng siêu nhanh, nhưng nhà bếp (máy chủ) lại chuẩn bị món ăn quá lâu.

Lầm tưởng 3: TTFB là một chỉ số ổn định

Time to First Byte có thể thay đổi liên tục. Nó phụ thuộc vào tải của máy chủ tại thời điểm kiểm tra, điều kiện mạng, và vị trí của người dùng. Đó là lý do tại sao khi thực hiện TTFB test, bạn cần kiểm tra nhiều lần từ nhiều địa điểm để có cái nhìn chính xác.

Lầm tưởng 4: Chỉ cần cài plugin cache là đủ để giảm TTFB

Plugin cache là một công cụ mạnh mẽ, nhưng nó không phải là cây đũa thần. Nếu website của bạn có quá nhiều plugin xung đột, hoặc theme của bạn quá nặng nề, plugin cache cũng không thể cứu vãn hoàn toàn. Việc tối ưu TTFB đòi hỏi một cách tiếp cận toàn diện, từ hosting, code, cho đến cơ sở dữ liệu.

Tổng kết và lời khuyên

Hy vọng qua bài viết này, bạn đã không còn bối rối khi nghe đến cụm từ Time to First Byte. Hiểu rõ TTFB là gì và cách nó hoạt động chính là chìa khóa để bạn mở cánh cửa đến một website tốc độ hơn, thân thiện hơn với người dùng và được Google yêu thích hơn.

Hãy nhớ rằng, TTFB là chỉ số về độ phản hồi của máy chủ. Nó là nền tảng, là bước chạy đà đầu tiên. Một bước chạy đà tốt sẽ tạo lợi thế cho cả cuộc đua tải trang phía sau. Đừng chỉ tập trung vào việc tối ưu hình ảnh hay CSS, mà hãy dành thời gian để kiểm tra và cải thiện chỉ số TTFB của mình.

Bắt đầu bằng việc kiểm tra TTFB với các công cụ đã được gợi ý, sau đó áp dụng từng bước một trong các phương pháp tối ưu. Bạn sẽ ngạc nhiên về sự khác biệt mà nó mang lại đấy.

Bạn còn câu hỏi nào về cách giảm TTFB không? Hoặc bạn có mẹo nào hay muốn chia sẻ? Hãy để lại ý kiến của bạn ở phần bình luận bên dưới nhé!

Nếu bạn cảm thấy quá trình này phức tạp và cần một đội ngũ chuyên nghiệp giúp bạn xây dựng một website có nền tảng tốc độ vững chắc ngay từ đầu, đừng ngần ngại liên hệ với WiWeb. Chúng tôi chuyên thiết kế website uy tín, chuyên nghiệp và luôn sẵn lòng tư vấn, hỗ trợ bạn.