Bạn thường xuyên nghe nhắc đến UI, UX nhưng vẫn còn bối rối không biết UI UX là gì và chúng khác nhau ra sao? Đừng lo lắng, đây là thắc mắc chung của rất nhiều người khi mới bước chân vào lĩnh vực thiết kế. Trong bài viết này, WiWeb sẽ cùng bạn tìm hiểu từ A-Z về hai khái niệm quan trọng này, giúp bạn có cái nhìn rõ ràng và đầy đủ nhất cho người mới bắt đầu.
UI UX là gì?
Khi truy cập một website hay sử dụng một ứng dụng, bạn có bao giờ tự hỏi điều gì làm nên sự hấp dẫn và tiện lợi của nó không? Câu trả lời nằm ở sự kết hợp của hai yếu tố: UI và UX. Đây là bộ đôi không thể tách rời, quyết định trực tiếp đến sự thành công của một sản phẩm số.
UI là gì?
UI là viết tắt của User Interface, có nghĩa là thiết kế giao diện người dùng. Hãy hình dung UI như vẻ bề ngoài, là bộ mặt của một sản phẩm. Nó bao gồm tất cả những gì bạn có thể nhìn thấy và tương tác trên màn hình.
Nhiệm vụ chính của thiết kế UI là truyền tải thông điệp từ nhà thiết kế đến người dùng một cách trực quan và thẩm mỹ nhất. Một người làm UI sẽ tập trung vào:
- Màu sắc: Lựa chọn bảng màu hài hòa, phù hợp với thương hiệu.
- Bố cục (Layout): Sắp xếp các thành phần trên trang một cách hợp lý, khoa học.
- Typography: Lựa chọn font chữ, kích cỡ, khoảng cách dễ đọc.
- Icons và Buttons: Thiết kế các biểu tượng và nút bấm rõ ràng, dễ nhận biết.
- Hình ảnh và đồ họa: Sử dụng hình ảnh chất lượng cao, tạo cảm hứng cho người dùng.
Nói đơn giản, UI Design đảm bảo sản phẩm của bạn trông đẹp mắt, chuyên nghiệp và nhất quán.
UX là gì?
UX là viết tắt của User Experience, nghĩa là thiết kế trải nghiệm người dùng. Nếu UI là “cái đẹp” thì UX chính là “cái nết”. UX tập trung vào cảm nhận và cảm xúc của người dùng khi họ sử dụng sản phẩm. Mục tiêu của UX là làm cho sản phẩm dễ sử dụng, tiện lợi và mang lại giá trị thực sự.
Một nhà thiết kế UX sẽ quan tâm đến toàn bộ hành trình của người dùng. Họ sẽ trả lời các câu hỏi như:
- Người dùng có dễ dàng tìm thấy thứ họ cần không?
- Các bước để hoàn thành một tác vụ (như đặt hàng, đăng ký) có logic và đơn giản không?
- Sản phẩm có giải quyết được đúng vấn đề của người dùng không?
- Người dùng cảm thấy thế nào sau khi sử dụng sản phẩm? Hài lòng, bực bội hay thờ ơ?
Công việc của UX Designer không chỉ là thiết kế. Nó bao gồm nghiên cứu, phân tích, thử nghiệm để đảm bảo sản phẩm hoạt động trơn tru và hiệu quả.
Phân biệt UI và UX
Nhiều người mới thường nhầm lẫn hoặc gộp chung hai khái niệm này. Thực tế, UI và UX có vai trò khác biệt nhưng lại bổ trợ chặt chẽ cho nhau. Để thành công, một sản phẩm cần cả hai. Hãy cùng WiWeb phân biệt UI và UX một cách đơn giản nhất nhé.
Điểm khác biệt cốt lõi giữa UI và UX
Bạn có thể hình dung sự khác biệt qua bảng so sánh ngắn gọn sau:
| Tiêu chí | UI Design (Giao diện) | UX Design (Trải nghiệm) |
| Tập trung vào | Vẻ ngoài, cảm nhận thị giác | Cảm xúc, tính hiệu quả, giải quyết vấn đề |
| Mục tiêu | Tạo ra giao diện đẹp, hấp dẫn, nhất quán | Tạo ra sản phẩm dễ sử dụng, hữu ích, thú vị |
| Câu hỏi chính | “Trông nó như thế nào?” | “Nó hoạt động như thế nào?” |
| Thành phần | Màu sắc, font chữ, layout, icon | Nghiên cứu người dùng, luồng tác vụ, kiến trúc thông tin |
UI là cây cầu đưa bạn đến một nơi nào đó. UX là cảm giác bạn có được khi đi trên cây cầu đó. Cây cầu có thể rất đẹp (tốt UI) nhưng nếu nó rung lắc, khó đi (tệ UX) thì không ai muốn sử dụng.
Ví dụ minh họa
Để dễ hình dung hơn, chúng ta hãy xem qua hai ví dụ kinh điển:
- Chai tương cà: Chai tương cà thủy tinh cổ điển có thiết kế rất đẹp mắt, mang tính biểu tượng (UI tốt). Nhưng để lấy được tương cà ra thì rất vất vả, phải vỗ mạnh vào đáy chai (UX tệ). Ngược lại, chai tương cà nhựa dốc ngược có thể không đẹp bằng, nhưng chỉ cần bóp nhẹ là có thể sử dụng dễ dàng (UX tuyệt vời).
- Một ngôi nhà: UI chính là màu sơn, kiểu dáng cửa sổ, đồ nội thất bên trong, cách bạn trang trí các phòng. Còn UX là việc bố trí các phòng có hợp lý không, công tắc đèn có ở vị trí thuận tiện không, lối đi giữa các phòng có dễ dàng không. Một ngôi nhà có thể sơn rất đẹp (UI) nhưng lối đi lắt léo, bất tiện (UX) sẽ khiến bạn không thoải mái khi ở trong đó.
UI và UX cái nào quan trọng hơn?
Đây là câu hỏi rất phổ biến. Câu trả lời là: Cả hai đều quan trọng như nhau. Chúng giống như hai mặt của một đồng xu. Một sản phẩm có giao diện tuyệt đẹp nhưng khó sử dụng sẽ khiến người dùng nhanh chóng từ bỏ. Ngược lại, một sản phẩm cực kỳ hữu ích nhưng giao diện xấu xí, lỗi thời sẽ không tạo được ấn tượng và niềm tin ban đầu.
Sự kết hợp hoàn hảo giữa UI và UX mới chính là chìa khóa để tạo ra những sản phẩm được người dùng yêu mến và tin dùng.
Tầm quan trọng của UI/UX đối với sự thành công của sản phẩm
Trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt hiện nay, đầu tư vào thiết kế UI UX không còn là một lựa chọn, mà là một yêu cầu bắt buộc. Một thiết kế tốt mang lại lợi ích to lớn cho doanh nghiệp, vượt xa yếu tố thẩm mỹ đơn thuần.
Tăng tỷ lệ chuyển đổi và doanh thu
Một trải nghiệm người dùng mượt mà và giao diện trực quan sẽ dẫn dắt khách hàng thực hiện hành động mong muốn một cách tự nhiên. Ví dụ, quá trình thanh toán đơn giản, các nút kêu gọi hành động (CTA) rõ ràng sẽ giảm tỷ lệ bỏ giỏ hàng và tăng doanh số. Người dùng cảm thấy dễ dàng và tin tưởng hơn khi thực hiện giao dịch trên một nền tảng chuyên nghiệp.
Xây dựng lòng trung thành của khách hàng
Ấn tượng ban đầu rất quan trọng. Một sản phẩm mang lại trải nghiệm tích cực sẽ khiến khách hàng muốn quay trở lại. Khi người dùng cảm thấy được thấu hiểu và nhu cầu của họ được đáp ứng một cách dễ dàng, họ sẽ dần hình thành sự gắn bó và lòng trung thành với thương hiệu của bạn. Đây là tài sản vô giá mà không chiến dịch marketing nào có thể dễ dàng tạo ra.
Tối ưu hóa chi phí và nguồn lực phát triển
Đầu tư vào nghiên cứu UX ngay từ đầu giúp bạn xác định đúng vấn đề và nhu cầu của người dùng. Việc này giúp tránh được những thay đổi, sửa chữa tốn kém trong giai đoạn lập trình và sau khi ra mắt sản phẩm. Một bản thiết kế chỉn chu giúp đội ngũ phát triển làm việc hiệu quả hơn, giảm thiểu thời gian và chi phí không cần thiết.
Chân dung một UI/UX Designer: Công việc và vai trò
Vậy một UI/UX Designer là gì và họ làm những gì mỗi ngày? Mặc dù vai trò này có thể khác nhau tùy vào công ty, nhưng nhìn chung, họ là những người giải quyết vấn đề, kết hợp giữa sự sáng tạo và tư duy phân tích để tạo ra các sản phẩm tốt hơn cho người dùng.
Công việc hàng ngày của một UI/UX Designer
Công việc của UI/UX Designer không chỉ đơn thuần là vẽ vời trên máy tính. Nó là một quy trình đa dạng bao gồm nhiều bước:
- Nghiên cứu người dùng (User Research): Phỏng vấn, khảo sát để thấu hiểu nhu cầu, hành vi và khó khăn của người dùng mục tiêu.
- Xây dựng chân dung người dùng (Personas): Tạo ra các hồ sơ hư cấu đại diện cho các nhóm người dùng chính.
- Vẽ sơ đồ luồng (Flowcharts & Wireframes): Phác thảo cấu trúc và bố cục cơ bản của sản phẩm, tập trung vào chức năng thay vì hình thức.
- Tạo mẫu thử (Prototyping): Xây dựng các phiên bản tương tác của sản phẩm để có thể kiểm tra và thu thập phản hồi.
- Thiết kế giao diện (Visual Design): Hoàn thiện vẻ ngoài của sản phẩm với màu sắc, typography, icon… (Đây là phần UI).
- Kiểm thử với người dùng (Usability Testing): Quan sát người dùng thực tế tương tác với sản phẩm để tìm ra các vấn đề và điểm cần cải thiện.
- Hợp tác: Làm việc chặt chẽ với các bộ phận khác như quản lý sản phẩm, lập trình viên, marketing để đảm bảo sản phẩm cuối cùng thống nhất và hoàn thiện.
Mức lương của UI/UX Designer là bao nhiêu?
Ngành thiết kế UI/UX đang rất “khát” nhân lực chất lượng tại Việt Nam. Do đó, mức lương cho vị trí này khá hấp dẫn và có lộ trình thăng tiến rõ ràng. Bạn có thể tham khảo mức lương trung bình sau:
- Junior (0-2 năm kinh nghiệm): 10 – 18 triệu VNĐ/tháng
- Mid-level (2-4 năm kinh nghiệm): 18 – 30 triệu VNĐ/tháng
- Senior/Lead (Trên 4 năm kinh nghiệm): 30 – 60+ triệu VNĐ/tháng
Mức lương này có thể thay đổi tùy thuộc vào quy mô công ty, loại hình sản phẩm và năng lực của cá nhân.
Làm thế nào để trở thành một nhà thiết kế UI/UX?
Nếu bạn cảm thấy hứng thú với lĩnh vực này, tin vui là bạn hoàn toàn có thể bắt đầu ngay hôm nay. Con đường trở thành một nhà thiết kế UI/UX đòi hỏi sự kiên trì và ham học hỏi.
Học thiết kế UI/UX bắt đầu từ đâu?
Đối với người mới, việc bắt đầu có thể hơi choáng ngợp. Dưới đây là lộ trình gợi ý để bạn có thể học UI UX cho người mới bắt đầu một cách bài bản:
- Nắm vững kiến thức nền tảng: Bắt đầu với các nguyên tắc thiết kế cơ bản, tâm lý học người dùng, và các quy trình trong thiết kế UX.
- Làm chủ công cụ: Thành thạo các phần mềm thiết kế phổ biến như Figma, Sketch, hoặc Adobe XD. Figma hiện đang là công cụ được ưa chuộng nhất.
- Thực hành liên tục: Đừng chỉ học lý thuyết. Hãy bắt tay vào làm các dự án cá nhân, thiết kế lại các ứng dụng bạn yêu thích, hoặc tham gia các thử thách thiết kế.
- Xây dựng Portfolio: Đây là yếu tố quan trọng nhất. Hãy tổng hợp 2-3 dự án tâm đắc nhất của bạn vào một portfolio online để cho nhà tuyển dụng thấy quy trình tư duy và kỹ năng của bạn.
Các kỹ năng cần thiết để theo đuổi ngành
Để thành công, một UI/UX Designer cần hội tụ cả kỹ năng cứng và kỹ năng mềm:
- Kỹ năng cứng: Wireframing, Prototyping, thiết kế trực quan, nghiên cứu người dùng, kiến trúc thông tin.
- Kỹ năng mềm: Sự đồng cảm (khả năng đặt mình vào vị trí người dùng), giao tiếp, tư duy phản biện, giải quyết vấn đề, và kỹ năng hợp tác.
Học UI/UX có cần biết vẽ không?
Đây là một lầm tưởng phổ biến. Câu trả lời là KHÔNG BẮT BUỘC. Khả năng vẽ tay có thể là một lợi thế giúp bạn phác thảo ý tưởng nhanh chóng, nhưng nó không phải là yêu cầu tiên quyết. Thiết kế UI/UX tập trung nhiều hơn vào việc giải quyết vấn đề, tư duy logic và sự thấu hiểu người dùng. Rất nhiều nhà thiết kế thành công không hề có năng khiếu hội họa.
Lời kết
Qua bài viết này, WiWeb hy vọng bạn đã có câu trả lời rõ ràng cho câu hỏi UI UX là gì cũng như hiểu được mối quan hệ mật thiết giữa chúng. UI là vẻ đẹp bạn thấy, còn UX là trải nghiệm bạn cảm nhận. Cả hai đều là những yếu tố sống còn, quyết định liệu người dùng có yêu mến và gắn bó với sản phẩm của bạn hay không. Đầu tư vào UI/UX chính là đầu tư vào sự hài lòng của khách hàng và sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.
Bạn nghĩ yếu tố nào trong UI/UX là thách thức lớn nhất khi bắt đầu? Hãy chia sẻ ý kiến của bạn bên dưới nhé!
Nếu bạn đang tìm kiếm một đối tác thiết kế website với giao diện ấn tượng và trải nghiệm người dùng tối ưu, WiWeb luôn sẵn sàng đồng hành. Liên hệ với chúng tôi ngay hôm nay!
Để xây dựng portfolio cho người chưa có kinh nghiệm thực tế, mình có thể tìm các brief hay đề bài giả định ở đâu để thực hành vậy ạ?
Câu hỏi của bạn rất hay! Bạn có thể tìm các brief giả định trên những trang như Sharpen.design, Goodbrief.io, hoặc tham gia thử thách Daily UI nhé. Ngoài ra, tự mình thiết kế lại (redesign) một ứng dụng/website quen thuộc cũng là một cách rất hiệu quả để xây dựng portfolio đó bạn.